Seuntjies met stories

22221715_10214690923891400_2310290698697819829_nMy jongste werknemer ooit was vyf. Hy het homself aangestel en was baie adamant oor sy vermoëns as verkoopsman by Eagles Nest Kwekery. Sy ma het vreeslik apologeties gebel en gesê hy dring daarop aan om Saterdae by die kwekery te kom werk (as die kleuterskooltye nou nie inmeng nie) en wil ek hom nie asseblief net vir ‘n uur of twee verduur nie, hy sal gou moeg word daarvoor. Nou hy was ‘n liewe ou dingetjie, slim soos die houtjie van die galg en ek het gesê ek sal hom met liefde oppas vir ‘n ruk, laat hy kom. En waar verras die mannetjie ons!

Ek het Moses aangesê om hom onder sy oog te hou as ek besig is, maar hy het my gou-gou met spierwit oë kom roep: “Madam, this child, she is selling roses to all the customers!” Ek het ‘n vinnige woordjie gehad met die mense, en verskoning gevra maar raai wat! Hulle het hom so oulik gevind, hulle het trollies vol rose gekoop, wat die outjie dan een vir een met die groen trollie opgesleep het boontoe. Hy was nie tevrede met net rose nie, vir elke roos het hy ook ‘n sak kompos aan hulle afgesmeer en gesê die gif vir die rose moet hulle by my in die kantoor koop. Hulle het natuurlik sulke rojale fooitjies gegee, wat hy dan terstond by die teetuin gaan uitgee het op melkskommels, scones en koek vir hom en Moses.

Die outjie het nogal deursettingsvermoë gehad! Hy het omtrent vyf Saterdae kom “werk” en toe een dag laat weet hy moet te hard werk daar, hy kom nie meer nie. Die harde werk het hom darem spiere gegee… Kyk net die arms wat hy vandag het van al die trollies trek!

22215288_10155700841475396_1797136233_nDit was nie die enigste seuntjie seuntjie-met-‘n-storie uit daardie tyd nie. My jongste bemarker, was twee. Een van ons klante by ons Verimark winkel het ek as tweejarige leer ken. Hy het ‘n absolute obsessie met Verimark, die advertensies en die produkte gehad. Hy het elke produk geken en as sy ouers naby die Hyperamasentrum waar ons winkel was gery het, het hy aangedring om in te kom. Hy was vreeslik lief vir my ook en as sy ouers vir hom op ‘n Saterdag vra of hy McDonalds wil hê (dit was mos nog nuut en lekker!) dan sê hy nee, hy wil vir “Tweeza” gaan kuier.  Dan kom klim hy by my op die toonbank (een keer met ‘n nat doek en al) en bewaar die klant wat inkom en vir ‘n produk vra, dié kry dan summier sy weergawe van die advertensie en hy draf en gaan wys waar staan dit op die rakke. Mense het aanvaar dis my kleintjie omdat hy alles so ken, en almal behalwe een suurgatvrou het gedink hy is ‘n dierbare dingetjie, so klein nog en so slim en welsprekend.

Van sy ouers het ek steeds hierdie klein token wat hulle vir my gemaak het as ‘n gebaar van waardering, om te verseker dat ek altyd liefde en balans in my lewe sal hê. Ek het pas vir die eerste keer in baie jare gehoor dat dit inderdaad goed gaan met die jong man en dat hy ‘n briljante student is wat nog dikwels praat oor sy kleintyd se obsessie met Verimark.

Nou verstaan ek natuurlik hierdie dinge uit totaal ‘n ander oogpunt, maar dit maak my bly dat daar eenmaal kindertjies was wat kortstondig op een frekwensie met my vibreer het.

And what is it to work with love?
It is to weave the cloth with threads drawn from your heart,
even as if your beloved were to wear that cloth.
It is to build a house with affection,
even as if your beloved were to dwell in that house.
It is to sow seeds with tenderness and reap the harvest with joy,
even as if your beloved were to eat the fruit.
It is to charge all things you fashion with a breath of your own spirit,
And to know that all the blessed dead
are standing about you and watching.
– Kahlil Gibran

Advertisements

Ons is relevant! Regtig?

Die afgelope twee weke se onluste en oproeringe, het die vere behoorlik laat waai in Kleinmond. Sommige mense se goedversorgde vere het net effens geroer en is na aanvanklike intense emosies dadelik weer platgestryk, weer veilig teruggetrek in hulle eie bevoorregte kokonne, tevrede dat hulle vooroordeel weer geregverdig is.  Die minderheid aan die ander kant is dié vir wie daar nie onderskeid ís nie en nie die skeidmure en brûe nodig het nie, wat hartseer moes toekyk hoe vertroue na alle kante toe geskend is. Ander weer doen daadwerklik iets daaraan om brûe te bou tussen verskillende groepe. Tussen hierdie ekstreme is daar gelukkig ook ‘n groot klomp wat nadink daaroor en bereid is om hulle eie vooroordele aan te spreek en selfs uit te daag. Dis hierdie groep wat eenvoudig ingeklim het, aanvaar het ons het ‘n krisis en net gedoen het wat nodig is.

In 1992 het die beginsels van Morita Therapy my deur my Annus horribilis gedra. (Sommige vroue van mans in die SANW wat Stafkursus gedoen het, sal móóntlik verstaan.) Een frase wat ek nooit sal vergeet uit die artikel wat ek in daardie tyd daaroor gelees het nie, is: Do what has to be done. Ek het die artikel ook vir die ander kursusgangers se vroue gefotostateer en gehoop dit beteken ook vir hulle iets. My kinders en vriendinne het daardie tyd die beginsel uitgeleef en my deur hierdie aaklige jaar gedra.

Morita therapy directs one’s attention receptively to what reality brings in each moment—a focus on the present, avoiding intellectualising. Simple seeing what is (without judging), allows for active responding to what needs doing. Most therapies strive to reduce symptoms. Morita therapy, however, aims at building character to enable one to take action responsively in life regardless of symptoms, natural fears, and wishes. Character is determined by behavior, by what one does. Dogmatic patterns of collapse are replaced with the flexibility to call upon courage and empowerment. Decisions become grounded in purpose rather than influenced by the fluid flow of feelings.

Oor al die jare het hierdie paar woorde my deur baie krisisse gedra, ook hierdie krisis in ons dorp: Do what has to be done.

Koos Kombuis skryf vandag in ‘n rubriek oor ruimtelike intelligensie (spatial intelligence) en hoe dit ons raak in terme van ons aanpassing by die nuwe Suid-Afrika. Ek kan nie genoeg met hom saamstem nie. Hierdie week het ek net weer by ‘n vergadering gesien hoe diepgewortel en vasgelê vooroordeel en rassisme is, goed verdoesel onder ‘n blinkgelakte lagie vernis. Hierdie vernis kraak vinnig as daar enige uitdaging gestel word om hierdie dinge in die oë te kyk. Nee, die status quo moet te alle tye gehandhaaf word, kompleet met ‘n agenda soos van ouds. Om werklik jou ingesteldheid te verander teenoor ou vasgelegde patrone en vooroordele, is een van die moeilikste dinge. Tóg is dit moontlik. Wêreldwyd is daar baie dinge wat verander het op alle gebiede, alles gebeur in versnelde tempo en as jy nie vir jou gaan oopstel om by te bly met veranderinge nie, gaan die stroom jou uitspoeg. Die kalm, breë riviere van ouds met skoon water, het verander in vinnige strome wat nuwe grond uitkalwe. Ons stille strome van pre-1994 was ook maar stille waters, diepe grond, onder swem die illusie-duiwels rond. Ons kan kies om te leer hoe om White river rafting te doen, of uitgespoel word saam met die dooie takke en opdrifsels. Sou jy kies om die illusie te leef van die stille waters, het jy nog nooit ‘n rivier gesien wat afkom na stormreën en alles meesleur wat in sy pad kom nie.

Koos K

Do what has to be done. Ontwikkel jou ruimtelike intelligensie en sien jouself in perspektief ten opsigte van die nuwe, veranderde lewe.

 

Ek het sleg gedroom! Regtig?

Daar is al soveel oor drome geskryf en navorsing gedoen, en steeds weet niemand werklik waarom ons droom en wat ons drome beteken nie, al is daar aanduidings dat dit van die vroegste tye af bestudeer word.

Vir my is drome ‘n wonderlike manier om myself te leer ken. Elke aand gaan slaap ek bewustelik, met die gedagte dat ek gaan droom, of die lekkerste van alles, gaan vlieg in my droom. Sommige kere as ek vlieg sweef ek te heerlik op my maag oor mense se koppe en ander kere moet ek behoorlik met my arms roei om in die lug te kom.

Drome kan mens help om oplossings vir jou probleme te kry. Daar lê so ‘n kort rooi potloodjie op my bedkassie. As ek wakker word in die nag met ‘n gedagte in my kop, is dit baie keer die beste gedagtes en idees vir skryfwerk. Dan krap ek maar so in die donker op die naaste stukkie papier en slaap rustig verder. Soms word ek wakker en sien hierdie gekrapte nota, sonder enige idee wat ek gedroom het, of dat ek dit selfs neergeskryf het. Dikwels is dit dan egter juis die inspirasie om iets te skryf. Ek vind ook dat dit juis daardie goedjies is wat mense tref.

Reekse drome met sekere aspekte wat ooreenstem – en oor ‘n tydperk voorkom, herhalende drome, is seine vanaf jou onbewuste dat jy aandag moet gee aan fasette van jou persoonlikheid, jou groei of selfverwesenliking. Dit kan ook te doen hê met onverwerkte skuldgevoelens en diepliggende vrese. Kyk wat die gemeenskaplike tema is, sodat jy sinvolle afleidings kan maak. Geen twee mense se drome is dieselfde en beteken dieselfde nie. Jy kán ‘n droomwoordeboek as breë riglyn gebruik, maar net as jy heeltyd jou eie gevoel oor ‘n sekere simbool in ag neem. Besluit dus of die simboliek op jóú van toepassing is en interpreteer dit binne jou verwysingsraamwerk en wat op daardie oomblik in jou lewe aangaan.

Ek droom deesdae vreemde vivid drome, wat heeltemal anders voel, asof dit werklik afspeel, op vreemde plekke met vreemde mense. Sulke drome is duidelik anders as my gewone drome, dit voel of dit uit ‘n baie dieper deel van my bewussyn kom. Daar uit die plek waar mens net onder baie diep hipnose bykom. Ek kry die gevoel dat dit my eie lewe is wat op ‘n dimensie uitspeel, dele van my lewe wat sou kon wees, gegewe klein keuses wat ek iewers langs die pad sou maak wat my lewe heeltemal in ‘n ander rigting op vreemde paaie sou stuur. Is hierdie dalk die storiepoel waaruit skrywers tap? Ons lewens wat sou kon wees, die karakters die mense wat deel vorm daarvan?

Soms is drome regtig sleg! Slegte drome wat mens so blyby is omdat uit jou baie diep onbewuste spruit en eers as jy die die simboliek daarvan in terme van jou daaglikse lewe interpreteer, hou dit op. Anders word dit ‘n herhalende tema in jou drome. Gelukkig neem dit jou ook weer na ‘n plek in jou onderbewuste waar jy kan bykom as jy regtig wil en iets daadwerkliks daaraan doen. Nagmerries en angsdrome kan dien as waarskuwing dat daar ‘n situasie is wat jou wil oorweldig. As jy gereeld nagmerries kry, is dit dalk nodig dat jy moet kyk na enige onverwerkte trauma in jou lewe. Praat dan met iemand oor jou angs, pyn en hartseer.

1bb260_c188e2ec1aa44ead8f4470a0b149b1c3mv2

  • Wanneer jy wakker word, vra jouself of jy gedroom het. Dink ‘n oomblik na en skryf dit dadelik neer. As jy nie kan onthou nie, lê ‘n rukkie en dink – soms skiet drome jou later te binne.
  • Skryf jou drome neer as jy wakker word, ook in die nag. Hou potlood en papier byderhand. As jy nie jou droom onmiddellik neerskryf nie, vergeet jy dit dalk. Of jy vergeet belangrike detail (soos kleure en emosies).
  • Vertel iemand wat jy vertrou daarvan. Jy sal só later die temas in jou lewe herken waaraan jy aandag moet gee.
  • Daar is baie oulike apps beskikbaar waar jy simbole kan opsoek, dit help baie om jou drome te verstaan. DreamMoods is baie oulik, jy kan ook jou simbole daar Save en joernaal byhou.

“I believe in everything until it’s disproved. So I believe in fairies, the myths, dragons. It all exists, even if it’s in your mind. Who’s to say that dreams and nightmares aren’t as real as the here and now?”
― John Lennon

In liefde gelym

Julle weet wat is ‘n End Grain Cutting board? Die wat weet, besit een, of begeer een. Nou besit ek ook een, elke handgeskaafde blokkie ‘n deeltjie van ‘n baie spesiale vriend se siel, elke bietjie lym ‘n deeltjie van sy proses waarmee hy homself bymekaarhou. Gladgeskuur, soos wat die lewe maar met ons maak. Gemaak van harde, duursame hout, soos hy, om te kan hou. Geolie om dit wat met baie moeite bymekaar gelym is, te beskerm teen die aanslae van skerp messe en bymekaar te hóú. Verpak en gestuur deur die spesiale vrou aan sy sy, wat help sorg dat al sy hoeke haaks bly en mooi gelyk staan.

Ons was al twee so aangedaan nadat ons hierdie pakkie oopgemaak het, omdat ons weet presies uit watter dieptes van iemand se menswees hierdie kom, dat dit meer as ‘n halfuur geneem het voordat ek my stem kon vertrou om te bel om die woord wat so maklik leeg kan klink, “Dankie”, te sê.

20170919_192836
End Grain – The cutting surface is made from end pieces of wood. The easiest way to recognize an end grain board is by the checkerboard pattern. This type of board is more expensive than the edge grain type, but is known to be more forgiving on knives. The end grain boards are“self-healing” since the fibers close back up after the knife strikes to board.

Blomme moet jy gee terwyl die ontvanger nog leef, en die arbeider se blom is die vrug van sy sweet.
(Jaco Maré – 19/8/2011)

Dankie, Jaco, hierdie is ‘n baie kosbare geskenk en hy gaan elke dag gebruik word. Dankie ook dat julle saam sit in ons soul group, dis ‘n voorreg om julle te kon herken.

Dis ‘n krisis! Regtig?

Die afgelope week of twee was ongelooflik stresvol vir almal in Kleinmond, vir álmal. Oor die grense van paaie, sentimente, kleure en gebiede. Of jy nou tyres gebrand het, kos aangedra het, patrollie gery het, inligting oorgedra het, die traangas in jou oë gevoel het, die seer van ‘n rubberkoeël op jou lyf gevoel het, of daardie sneller moes trek.

Foto deur William ScroobyTwee gebeure staan vir my uit wat my laat besef het hoe ‘n enkele insident ‘n situasie kan omkeer. Die dag toe die vure in die berg oral gebrand het, die angs in die dorp voelbaar was en die geknetter van rubberkoeëls en die geloei van sirenes die geruis van die see uitgedoof het, was daar onverwags ‘n geraas in die lug wat ons huis laat vibreer het. ‘n Helikopter, in die kamoefleerkleure van die SANW, het laag oor ons verbygekom en oor die berg gevlieg en het doelgerig ‘n sirkel gevlieg, ‘n rooi watersak laat sak, volgeskep in die lagoon en ‘n gordyn water oor die veldbrand losgelaat. ‘n Tweede helikopter het bygekom en met militêre presisie het die twee mekaar gevolg en met die water die veldvure laat blus. ‘n Digte rookwolk was sigbaar, maar nadat die lugmag se helikopters die laaste vure teen die berg doodgegooi het met watersakke, het hulle stil verdwyn en toe daar net twee spikkels in die lug oor was, was daar so ‘n opgewonde stilte oor die dorp. Notifications, WhatsApps en boodskappe het vir ‘n ruk rondgevlieg, maar dit was asof die water ook die onderliggende aggressie by almal laat afkoel het.

Gisteraand se publieke kwartaallikse terugvoer vergadering van die Munisipaliteit in die Stadsaal is baie goed bygewoon, seker te verstane gesien in die lig van die week se gebeure. Dit was ‘n emosionele vergadering, báie emosioneel, maar een persoon wat bekend is as mediator, het sy hand gelig en die gemoedere kalmeer met ‘n besondere perspektief op alles; en my baie hoop gegee dat daar wel daadwerklik gekyk sal word na die groter sosio-ekonomiese probleem wat aangespreek moet word, ook vir groter begrip tussen organisasies en groepe.

In krisistye sien ek net weer hoe die mense wat altyd saamstaan, nog digter laertrek. Elke mens doen wat hy kan, party samel kos in vir die ekstra polisie, brandweer en ander noodpersoneel hier, party kook en versprei dit, ander ry oumense aan na ander dorpe om hulle SASSA te kry, iemand samel lugtyd in vir mense wat nie nou kan koop nie, die apteke gee selnommers om vir dringende medikasie te reël. Vrywilligers gaan pomp petrol en ander gaan was skottelgoed en voer oumense by die versorgingsoord. Die aand toe niemand in die dorp geslaap het nie, het ‘n groep jonges instinktief opgetree en oumense wat alleen is gaan help, of troos. Elkeen na sy aanleg en talent. Aan bereidwilligheid was daar geen tekort nie. Waar daar ‘n behoefte was, was daar groepe waar hulle kon vra en die aanbod het elke keer die aanvraag oorskrei.

Sonder om te veel te dink oor die gebeure, is daar net ‘n paar gedagtes wat by my opgekom het.

  • Neutraliteit het ‘n prys
  • Mense spring in en staan saam, doen wat gedoen moet word
  • Verwyte is maklik, kopskuiwe moeilik
  • Kommunikasie se rol word onderskat
  • Nabetragting het perfekte visie
  • Die energie van ‘n dorp kan gevoel word
  • Almal soek maar ‘n holte vir die voet, ‘n kop op ‘n kussing.
  • Kindness het nie kleur nie
  • Ons sal drastiese aanpassings in ons denke moet maak
  • Ons moet leer om met ons harte te luister na behoeftes
  • Wat vir een persoon skrikwekkend is, is vir ‘n ander ‘n oorwinning
  • Wat vir my na ‘n krisis lyk, mag dalk baie mense se lewe omkeer en beter maak
  • ‘n Klomp klein ratjies laat ‘n enorme masjien draai

“Imagine”

Imagine there’s no heaven
It’s easy if you try
No hell below us
Above us only sky
Imagine all the people
Living for today…

Imagine there’s no countries
It isn’t hard to do
Nothing to kill or die for
And no religion too
Imagine all the people
Living life in peace…

You may say I’m a dreamer
But I’m not the only one
I hope someday you’ll join us
And the world will be as one

Imagine no possessions
I wonder if you can
No need for greed or hunger
A brotherhood of man
Imagine all the people
Sharing all the world…

You may say I’m a dreamer
But I’m not the only one
I hope someday you’ll join us
And the world will live as one
—John Lennon

DIT

Dit het my op ’n sandstrand in die vlakwater laat staan, met my voete in die sand vasgewoel. Dit het my een met die see laat voel, ’n oomblik van sielevrede laat beleef, baie diep in my hart en selle en hele wese ’n tevredenheid laat voel. Geborge. Dit het my in helder kalm waters laat dryf, met klein vissies se lyfies wat verbyflits teen die sand. Dit het my meegesleur, my omgeslinger en die sout van die see in my sinusse laat brand en my lighoofdig my kop laat skud sodat my hare nat slierte teen my gesig piets. Soms het dit my op die strand laat loop, teen die wind. Alleen met net my gedagtes, opgehits deur die weer en wolke wat laag hang en een lyk met die see.

Dit is ‘n doodgewone insident, ‘n kort periode, ‘n ewigheid wat in ‘n oogwink verby was, wat my laat besef het: The ocean connects me. To myself, to you and to the Universe.

Reality doesn’t impress me. I only believe in intoxication, in ecstasy, and when ordinary life shackles me, I escape, one way or another. No more walls.
– Anaïs Nin, Incest: From a journal of love

Sticky wings

Vir weke lank is ek al lus vir sticky wings, met ‘n bietjie byt. By elke restaurant waar ek kom wat dit aanbied, vra ek eers na die tipe basting. As dit uit ‘n bottel kom, weet ek ek moet dit los, anders is maagpyn my voorland. Soms vat ek ‘n kans, soos gister omdat die Portugese restaurant in ‘n nabygeleë dorpie lekker geklink het, soms nie. Die arme hoendervlerkies wat ek die afgelope maande by restaurante te ete gekry het, was almal moeg gevlieg, móég!

Gelukkig het vriendin Dine van Zyl ons vertel van die Lazena hoenderplaas, en verlede week het ons heel hoender, hoenderporsies, hoenderborsies en les bes, hoendervlerkies (nogal op ‘n spesiale aanbod) teen báie goeie pryse daar gekry.

Vanaand het ek besluit, ek wil sticky wings hê, wat geurig en sag gebak is, met ‘n lekker sous wat net-net wil byt – taaigebak op ‘n bros velletjie. Dit was so maklik en ons het ‘n hele bak vol vlerkies gehad. Toe ons klaar was, het ManMan die bak met sy vinger uitgevee en ewe sy mes en vurk teruggegee om weg te pak in die laai – ongebruik. Self was ons lekker taai en het sommer ‘n ekstra glasie wyn gedrink, net omdat dit Vrydag is en dis lekker om by die huis te wees.

Ek het die vlerkies in twee gesny, deur die lit, sodat dit makliker hanteer. Pak in enkellaag in ‘n bak, spinkel met sout, cayenne peper en paprika. ‘n Paar huisies knoffel fyngekap, ‘n stukkie gemmer gerasper en ‘n sousie oorgesmeer van gelyke dele heuning, tamatiesous en worcestershiresous. Ook die sap van ‘n wiggie suurlemoen. In die oond, op heel warm gestel, en die vlerkies kort-kort omgedraai. Toe die sous weggebak het, was die vlerkies sag en net met velkant boontoe, gou onder die grill laat bruin word.

Daarmee saam het ons patat in baie dun ronde skyfies gesny en in bietjie klapperolie gebak, gehad. En slaai vir kleur en om jou gewete te salf. Jy kan self Google vir prentjies van lekker vlerkies, dit het so lekker gelyk, ek het skoon vergeet om ‘n foto te neem!

“I have a head for business and a body for sin. Unfortunately, the sin appears to be gluttony.”
― Jenny Colgan, Meet Me at the Cupcake Café

Ons hou tred met ontwikkeling! Regtig?

Dis darem verstommend wat ons met tegnologie kan doen, terwyl ons eie gedrag en emosies nog deur primitiewe dryfvere gemotiveer en gerig word.

Wetenskaplikes wat verantwoordelik is om satelliete om planete te laat wentel en data te interpreteer wat uit die ruimte teruggestuur word, programmeerders wat dit moontlik maak, drones wat in oorlogsituasies ingestuur word se tegnici en ingenieurs wat alles uitdink en bou – hulle almal gaan ook maar na werk huis toe en knor vir hulle familie, of word seksueel geprikkel deur die mede-wetenskaplike in die sexy wit oorjas.

Dit was vir my vanoggend verstommend om te besef hoeveel werk (en plesier so tussenin) ek op my foon kon doen terwyl ons ons oggendkoffie gedrink het. Die plesier so op die tegnologie het my laat dink, terwyl ek my Facebook se newsfeed bekyk. Dit is asof ons emosionele ontwikkeling en begripsvermoë nie tred hou met die versnelling op ander gebiede nie. Die tegnologie laat my kop duisel, die moontlikhede wat ons deesdae kan doen is soms bokant my begrip. Klein dingetjies, soos om ‘n nota op Keep op my foon te maak en dit met ‘n ander persoon te deel, en die nota kan dan op enige van die medewerkers se toestelle gelees of opdateer word.

Image result for cavemanloveTog is ons eintlik maar taamlik primitief in die hantering van ons daaglikse lewe. Daar is steeds iets van die oermens in ons, grotman wil vir grotvrou oorrompel nadat hy ‘n stuk halfgaar vleis verorber het, en grotvrou vee die assies om die vuur mooi skoon om grotman te behaag. Grotman word steeds verblind deur grotvrou se voorkoms (mooi blink hare, om beter te kan sleep, my kind…) en grotvrou span haar web vir die sterkste grotman wat weet waar om vleis te kry.

Ons neig om reg te wil wees, ons laat ons deur ons ego’s regeer, ons soek sensasie, ons is gulsig en magsbehep; ons lek bloed waar daar wonde is. Selfs ons grootste koerante tap in op hierdie eienskappe. Dit klink net vir my effens ongebalanseerd dat daar so ‘n reuse sprong was wat betref tegnologie in my leeftyd, maar die inherente aard van die mens bly maar primitief.

Jare gelede was daar ‘n stadium wat almal ‘geweet’ het dat Atlantis ‘n hoogsgesofistikeerde kultuur was wat betref tegnologie. Volgens Neale Donald Walsch was daar ook hierdie wanbalans.

Advanced technology without advanced though can cause harm. On our planet lived in the past societies that were more technologically advanced than us today. They destroyed themselves, with the advanced technology that was far more advanced than their spiritual evolution. One such society was what we came to call Atlantis.

I am saying that once before on your planet you had reached the heights – beyond the heights, really, – to which you now are slowly climbing. You had a civilization on Earth more advanced than the one now existing. And it destroyed itself. Not only did it destroy itself, it nearly destroyed everything else as well. It did this because it did not know how to deal with the very technologies it had developed. Its technological evolution was so far ahead of its spiritual evolution that it wound up making technology its God.

Deesdae voel alles of ons in ‘n versnelde gleuf van tyd beland het, ‘n soort glybaan wat ons eenvoudig meesleur, terwyl ons ekstreme weerstoestande ervaar en toekyk op die mees absurde gebeure, asof mens willoos is om iets te verander daaraan.

“I wish it need not have happened in my time,” said Frodo.
“So do I,” said Gandalf, “and so do all who live to see such times. But that is not for them to decide. All we have to decide is what to do with the time that is given us.”
― J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring

Swieties is gesond! Regtig?

Maak vir die kinders swieties, dis gesond! Regtig! Nou nie álle swieties nie nè, net die soort soos hierdies wat ek maak. En as jy soet is, kan jy ook kry.

Vergeet van die duur pakkie Jerusalem Toffees by die ‘gesondheidsafdeling’ van supermarkte, dis bloot gedroogde dadels. Sny dadels in drie, terwyl die oond warm word tot 150 grade. Plaas stukkies op waspapier ‘n entjie uit mekaar uit. Na 20 minute ruik die hele huis heerlik na molasses, skakel die oond af en laat dit in die oond afkoel. (Haal twee stukkies uit en laat vinnig in vrieskas afkoel ‘om te proe of dit reg is’.) Hou in ‘n bottel of lugdigte Tupperbak. Dit proe bietjie soos die oorspronklike geur Wilsontoffies.

Vir die van julle wat hou van salted caramel. Maak klapperolie effens sag, meng met dieselfde hoeveelheid grondboontjiebotter. Versoet met xylitol. Laat stol en sny in blokkies. Vries. Eet uit die vrieskas, dit verys glad nie, dit smaak glad nie na enige van die bestanddele nie, dis bloot heerlike romerige salted karamel en proe verbasend baie na fudge.

Skil piesangs en sny in twee. Vries. Dit verkleur glad nie. Sny in ringetjies en eet dadelik. (Dis lekkerder as wat dit klink! Dit proe soos piesangroomys.)

Vries yoghurt in yslollievormpies. As jy vir jou kinders versoete vrugteyoghurt gee, vries dit net so. Vir die gesonder opsie, gebruik dubbeldik griekse yoghurt en blits dit met bessies en bietjie Xylitol.

Maak roomys van een blik yskoue Ideal-melk wat jy styf klits, twee gevriesde piesangs wat jy in stukkies sny en fynblits met bietjie van die Ideal-melk, bietjie Xylitol en kakao. (Vir grootmensroomys gooi jy 50 ml Amarula by). Die dae wat jy die blik geklopte Ideal-melk met ‘n blik kondensmelk en ‘n houertjie room gemeng en gevries het, is helaas verby. Soveel suiker is ongesond.

Maak seed bars. Rooster eers al die sade wat jy het in ‘n bietjie klapperolie tot ligbruin. Oppas net, dit brand maklik, roer dit heeltyd. Golden flax seed, sesamesaad, sonneblomsaad, pampoenpitte en hierdie groot, plat klapperskyfies. Jy kan ook amandel slivers bysit. Meng dan so drie dele klapperolie, een deel neutbotter (grondboontjiebotter sal ook doen) met die sade. Meng dan bietjie Xylitol en kakaopoeier deur na snaak, en gooi alles in plat pan. Laat stol in die yskas, sny in blokkies en hou in die vrieskas.

Maak smoothies van yoghurt, gevriesde piesangs wat in skyfies gesny is en enige bessies en/of vars vrugte en ‘n klein bietjie sap.

Mens raak so gewoond dat hierdie swieties is, dat dit al vir my na kroek begin klink. Eintlik is dit bietjie kroek, want ons eet sover moontlik geen verwerkte kos, kunsmatige kleur- of geurmiddels nie.

Filipino Adobo

Al klink hierdie soos ‘n pdf op ‘n eiland tussen palmbome, is dit eintlik ‘n doodgewone hoenderdis wat tradisioneel in die Fillipyne geëet word.

Anria weet ons hou van allerhande eksotiese smake en beproef alles moontlik, wanneer ons in San Francisco is. Sy stuur vir my ‘n resep wat haar vriend Trevor gemaak het en ek het dit by die eerste geleentheid beproef.

pinoy3No list of Filipino food would be complete without adobo. A ubiquitous dish in every household in the Philippines, it’s Mexican in origin. But Filipinos found that cooking meat (often chicken and pork) in vinegar, salt, garlic, pepper, soy sauce and other spices was a practical way to preserve it without refrigeration.

Vir my het dit bietjie suur geklink om 1/3 k sojasous en 3/4 k appelasyn in een pot te laat prut, daarom het ek sommer my eie aanpassings gemaak.

Laat hoenderposies in 1/3 k sojasous marineer vir ‘n halfuur. Dreineer, maar hou die sojasous. Braai hoenderporsies in olyfolie totdat die velletjies lekker bros is. Gooi nou ‘n hele klomp gekapte knoffel by, ook bietjie gemmer, neutmuskaat en fyn swartpeper. Gooi die sojasous terug in die pot, asook 1/3 k appelasyn en ‘n halwe blik klapperroom. As die helfte van die sous weggekook het, proe jy hom. Vir my het dit ‘n lepeltjie heuning gekort en die neuterigheid van ‘n teelepel grondboontjiebotter. Met die hoendervelletjies bokant toe gedraai, bak hy nou verder in die oond

koolDie enigste ooreenkoms met die oorspronklike Filipino Adobo, was nou die kleur, maar dit was smullekker! Daarby het ons van daardie klein rooikooltjies wat deesdae eerder bloukool is gehad wat ek bloot in olyfolie gebraai het en agterna bietjie knoffelsout. Ook lekker skywe butternut wat amper gaar gestoom is en toe in botter gebraai.

Wat is ‘n resep as jy dit nie kan verander nie? En wie wil nou buitendien Filipino Adobo eet as dit soos al die ander Adobo’s smaak?

“A recipe has no soul, you as the cook must bring soul to the recipe.”
– Thomas Keller

Om te huil op ‘n lughawe

Daar is ‘n sekere energie op ‘n lughawe wat moeilik is om vas te vat, so ‘n gevoel van antisipasie.

Dis maklik om te sien wie vlieg agter werk aan – die vroue is in streng donker pakkies geklee en hulle sleep klein oornag-tassies agter hulle aan, terwyl die sakemanne swaar aan hulle laptopsakke dra. Hulle stap vinnig en doelgerig, met ‘n selfoon wat dikwels gebruik word.

Ons gaan gewoonlik vroeg en dan het ek genoeg tyd om stories te weef rondom die mense. Maar een goeie dag was ek sélf die spektakel, aan wie die mense hulle sit en vergaap, verstom of verwonder het.

Daar was ‘n hele doenigheid aan die gang, ‘n Klomp jong mense met baie blomme en ‘n banner, waarop iets in ‘n vreemde taal geskryf is, het lawaaierig rondgestaan. Die vreemde taal op die banner het Steve, of rugbyspelers of iets uitgeskakel.

Op ‘n kol kon ek my nuuskierigheid nie beteuel nie, en wou gaan vra wat gaan aan. My man is altyd ordentlik, en keer my toe. Maar toe die klomp deur die venster sien dat hulle passasier inderdaad van die vliegtuig afgeklim en op pad was, kon mens sien iets gróót is besig om hier te gebeur. Iets half heiligs, want hulle het nou nie meer lawaai nie, maar in fluisterstemme begin praat.

Net daar besluit ek te hel met ordentlikheid, ignoreer my man, en loop die naaste kind by om te vra wat gaan aan. Dit was ‘n storie wat ek nooit-ooit sou kon uitdink nie.

In Stellenbosch Universiteit se musiekdepartement was ‘n baie talentvolle Russiese meisie, op ‘n soort uitruilprogram, met ‘n volle beurs. Haar ouers is arm, maar soos in tot-op-die-been arm boere, wat elke Vrydag dorp toe loop, want dan bel sy. Haar medestudente kollekteer dan genoeg geld, dat sy kan huis toe bel. So het hulle dan ook geld ingesamel, dat haar ouers kan kom kuier. Nou is die hele lot hier om haar ouers te verwelkom. Hulle het ook verblyf gereël. Teen hierdie tyd huil ek toe nou al heerlik saam, oor die pragtige blonde meisiekind, haar ouers wat vlieg oor die kontinente om te kom kuier, en die studente met die goeie harte.

‘n Pragtige jong seun doen toe sy beste om hierdie tannie te troos, en ek tjank sy hemp nat oor hulle goeie harte, en daar begin ek sommer tjank oor my kind wat ver is. En ek kan nie ophou nie. My man weet toe nie of hy moet weghol, of my kom troos nie.

En toe gebeur dit. Twee krom swartgeklede ou mensies kom met verkreukelde gesigte deur die deure gestap. So ‘n tannie met mans-sokkies en plat skoene. Arm. Baie arm, jy sién dit. Verweer deur die son en elemente. En die pragtige fyn blonde meisiekind hardloop in haar ma se arms in. En haar pa huil, die ma huil, en vee haar gesig en dié van die meisiekind met so ‘n groot bruin mans-sakdoek af. En die studente huil, en toe huil ons almal lékker saam.

Die vyfde en laaste mevrou Brink

Waarom vind ‘n mens sekere mense se lewensverhale meer aangrypend as ander?

Vir solank ek kan onthou, was André P Brink die hoogste op my lys van gunstelingskrywers. Toe Nicolette saam met Die Ambassadeur oorsee gerinkink het, was ek maar self ‘n blote kind en het glad nie Ingrid Jonker in verband gebring met die karakter Nicolette nie. Waarom sou ek? Dis tog ‘n verhaal wat stelselmatig oor die dekades bekend geword het aan ons gewone lesers. In elkeen van sy boeke wat daar altyd iets universeel aan sy vroulike hoofkarakter, in so ‘n mate dat ek my eenmaal lank gelede vererg het en gedink het Brink kyk eensydig na vroue, dat hy ‘n illusie najaag en dat hy nooit die ideale vrou of vrouekarakter sou kry nie. Dit het eers later aan die lig gekom dat die vrouekarakters geskoei was op die beeld wat hy van Ingrid Jonker in sy kop gehad het. Eers by nabetragting kry ek die indruk dat hy sy karakters geskoei het op wat hy gehoop het Jonker sou kon wees.

Whether something really happens or not is not the issue, what is most important is the possibility and the faith in the chance of its potential happening. (KS)

The Fifth Mrs Brink is die memoir van skrywer, resensent en akademikus Karina Szczurek, Andre P Brink se vyfde vrou. Sy skryf oor haar lewe, haar liefdes, maar veral oor haar lewe met André Brink en hulle onvoorwaardelike liefde vir mekaar. Mens sou kon redeneer dat hy na vier mislukte huwelike genoeg ervaring gehad het om slaggate te vermy en so ‘n sukses van sy vyfde huwelik maak. Daar was egter ‘n baie besondere band tussen hulle, sedert hulle eerste ontmoeting.

His tired blue eyes lit up when he saw me. I thought, Not bad for a sixty-nine-year-old! And I stretched out my hand to shake his, introducing myself. There was an instant connection, a spark of recognition. Yes, love at first sight. (KS)

Daar is min mense wat werklik bevoorreg is om hierdie ‘herkenning’ te ervaar, daardie konneksie op alle vlakke, daardie sielsmaat aan wie jy met hart en siel en liggaam verknog is. Lyfliefde. Wanneer ons dit dus sien gebeur, gryp dit ons aan. Hierdie diep verbintenis was ook daar tussen Brink en Jonker, soos wat ons gelees het in Vlam in die sneeu. Hulle omstandighede , ouderdom em lewensrypheid het nie toegelaat dat hulle hulle lewe saam sou spandeer nie.

Dit is vir my opvallend hoeveel ooreenkoms daar is tussen die lewenspad wat Ingrid Jonker gestap het, en dié van Karina Szczurek. Beide van hulle het ‘n intense liefde vir taal en die vermoë om kreatief daarmee te werk. Beide is ontheem as kinders, hulle moes geweldige verliese verwerk. Twee pragtige sterk vroue, intens maar tog weerloos.

As a child I had to learn to cope with constant loss. People around me were not dying, but I was losing them. Along with them my homes, schools and everything else that mattered. . . . I was that rare creature: a woman without regrets. There were many things I had not been proud of, but I was not ashamed of any of them, and I definitely did not regret anything.

Daar was ook ooreenkomste hoe hulle ander verhoudings hanteer het.

Fidelity and I do not have a particularly good record. I have passed through too many men’s lives, unnoticed by their wives. Sex purely for physical satisfaction has always left me empty and saddened afterwards. (KS)

Hulle het dieselfde man intens liefgehad.

André read me even when I was silent. He saw all of me, and he still wanted me. He thought I was beautiful. . . . For ten years he saw me. This is not a light or obvious observation. Most people do not see you. Many look, some even stare, but few see you, even fewer know you. With André I had no doubt of being visible, the whole me, inside and out, most of the time. He witnessed and acknowledged me, and I felt recognised, fully reflected in his presence. Then he was no longer there. (KS)

Het Karina Szczurek in hierdie lewe voltooi wat Ingrid Jonker na gesmag het met haar hele wese? As jy aan reïnkarnasie glo, sou jy kon redeneer dat Ingrid Jonker hergebore is as Karina Szczurek. Daar is vir my ook fisieke ooreenkomste in hulle gelaatstrekke, mond, ken, gesigstruktuur en profiel.

All I really know is that there will never be a time without you, André. Our journey continues. May the skies be generous with light. (KS)

51zailii4al

 

Kliek op die skakel om die e-boek by Amazon te bestel

The Fifth Mrs Brink: A Memoir

Ek lewe met integriteit! Regtig?

‘n Meningsverskil oor die nodigheid van die woorde “Devoted Worship” in ‘n groep waar almal dieselfde doel nastreef, het my laat dink. Ons almal betrokke streef dieselfde waardes na, waar ons optree in ‘n gees van liefde, respek, kundigheid, eerlikheid, samewerking, toegewydheid en inisiatief. Vir my voel dit ons kan dit sonder die vaandel van Godsdiens doen. Ons moet dit dalk júís sonder die vaandel van Godsdiens doen, sodat ons verantwoordelikheid aanvaar vir ons eie denke en dade.

Waarom dink ons Suid-Afrikaners wette en reëls is bloot riglyne? Dwars en weerbarstig oor alles! In die VSA, die UK en in Europa is mense baie meer ingestel om wette (bv verkeersreëls) te gehoorsaam. Hulle doen dit net. Dis nie opsioneel nie. Is dit waarom hulle sisteme net eenvoudig beter werk as by ons? Dit geld ook vir belasting, onderhoud vir kinders, toegewydheid aan jou gesin en vir baie meer. Alles het opsioneel geword. Nee. Dis nie bevorderlik vir welsyn en samesyn en vrede nie. Hier het ‘n mentaliteit ontstaan van as jy kan wegkom daarmee, doen jy dit.

Kan ons dit verander? Dalk as ons by onsself kan begin. By ons eie menswees en grense en respek en integriteit. Ons eie ingesteldheid. Die wete dat ons onsself in die oë moet kan kyk. As ons daarmee tevrede is, kan dit dien as voorbeeld vir ander. So kan dit uitkring in ons huise, in ons dorp en na almal wat ons raak.

Al wat ons uiteindelik kan doen, is om ons eie lewe te leef en self sin te gee daaraan, met die hoop dat dit ook die syn van ‘n ander daardeur sal raak.

“I am free, no matter what rules surround me. If I find them tolerable, I tolerate them; if I find them too obnoxious, I break them. I am free because I know that I alone am morally responsible for everything I do.”
― Robert A. Heinlein

Ons skrik nie vir kos nie!

“Wat is dit en wat wil jy daarmee maak?”
“Ek het nie die vaagste benul nie …”

Hierdie gesprek word dikwels in winkels herhaal. As ek iets vreemds sien, wil ek dit proe! MaanMan is mos nie ‘n man van fiemies nie, en weet al ek het geen aanmoediging nodig nie.

Gister was geen uitsondering nie. ‘n Tandartsbesoek is genoeg rede vir ons om sommer ‘n draai deur Stanford te ry; en deur die Overberg se heuwels waar die Canola geel begin skyn, via Caledon terrug te ry Kleinmond toe. Wat is ‘n dagrit nou as jy nie by plaastalle en kaasplase aandoen nie? Gister het ‘n paar interessanthede opgelewer.

  • Gedroogde Suurvytjies: Ek wonder hoeveel ek kan eet voordat my spysverteringstelsel beswaar gaan maak… Die bakkie staan hier waar ek werk, gerieflik naby.
  • Jerusalem Artisjokke: Ek wonder wat gaan die lekkerste gaarmaakmetode wees – dalk gebraai in olyfolie met baie knoffel en bietjie peper? Of dit die lekkerste metode is weet ek nie, maar hierdie het só lekker gekom dat ek moreaand die ander helfte van die bakkie presies so gaan gaarmaak.
  • Vier gesteelde suurlemoene: Ek wonder of pluk op ‘n plaas waarheen ‘n restaurant jou verniet laat ry het, onregmatig is?

By die Jerusalem Artisjokke het ons met heel Reds vissies gehad, in botter en olyfolie gebraai en met suurlemoensap bedruip. Die velletjies was heerlik bros en die vis geurig. Daarby was net slaai nodig vir ‘n heerlike ete.

I never set out to be weird. It was always other people who called me weird.
-Frank Zappa

Ek glo! Regtig?

Soms hang ‘n mens se menswees af van die vlak van begrip van ‘n ander mens se persepsie van jouself. Of so dink iemand waarskynlik wat jou blok uit hulle lewe. So ‘n insident vanoggend het my geleentheid gegee om weer te dink waarin ek nou eintlik glo. Die afgelope tyd het ‘n paar mense my gevra wat ek glo (of nie glo nie) en ek het belowe om dit neer te skryf. Dit is klaarblyklik moeilik om te verstaan dat ek nie ‘n tradisionele Christen óf ‘n Ateïs is nie. Asof daar net ruimte is vir twee uitgangspunte.

My vorige skrywes oor wat en waarin ek glo het opdatering nodig, aangesien dit vir my ‘n voortdurende groeiproses en uitbreiding van my denke is. Dit is moeilik om sommer net so te sê, dit is wat ek glo, maar ek sal probeer om dit saam te vat in een kort bloginskrywing. Dit het immers baie jare geneem om dit vir myself uit te klaar, daarom net baie kortliks:

  • Ek glo aan ‘n Universele Bewussyn waarvan ons almal klein fragmentjies is. (Ander mense noem dit God, maar die woord “God” het vir my te veel konnotasies van ‘n messias-figuur.)
  • Ek glo aan reïnkarnasie van hierdie fragmente, dit  is die grondslag van dit wat ek glo. Dit geld vir die stukkie bewustheid in my (my siel), my DNA wat voortleef in die hare wat in my stort se gaatjie wegspoel en die grondstowwe van my liggaam wat al dermiljoene jaar oud is. Deeltjies van wie ek nou is, was dalk al ‘n koppie tee in California, ‘n boeliebeefblikkie in die ABO en ‘n spiespunt van ‘n grotbewoner. Of dalk die buitekant van ‘n koringkorrel in Egipte?
  • Die stukkie bewustheid wat my ek, myself maak; met my eie persoonlikheid, giere en geite is vir my nie anders as die water en grondstowwe waaruit my lyf bestaan nie. Dit klink vir my logies dat dit ook sal hersirkuleer, net soos die water, yster, kollageen, koolstof en ander minerale en spoorelemente in my lyf. Vandaar dalk die visies wat ek al gekry het van wie ek al voorheen was en waar en hoe ek geleef het. Sulke visies was amper soos ‘n droom op steroïde, as jy die prentjie eenmaal in jou kop gesien het, is dit onmoontlik om uit te wis.
  • Ek glo aan sielsgroepe, primêre en sekondêre groepe, soos beskryf word in Michael Newton se Journey of Souls, maar veral in Brian Weiss se boek Same soul, many bodies. Dit is vir my die verklaring waarom mens dadelik by ‘n persoon aanklank vind, of nie. Jy weet net wanneer julle mekaar gaan vind, ongeag ouderdom, ras en geslag.
  • Ek glo aan ‘n universele goddelike energie, wat in onsself, plante, diere en die natuur vervat is.
  • Ek glo dat alle gelowe eintlik in basies dieselfde goed glo, sommige glo aan ‘n opperwese en/of ‘n profeet, maar die grondbeginsels bly dieselfde. Ek lees soms in my Bybel, wat vir my ‘n samevatting is van veelvuldigvertaalde filosofiese stukke, van skrywers wat probeer sin maak het van die lewe in die tyd wat hulle gelewe het.
  • Ek glo dat ons almal boodskappe kry in die vorm van klein dingetjies, synchronicities wat elke dag oral voorkom. Ons moet oopmaak en die betekenis daarvan soek.
  • Ek glo dat elke mens die beste lewe moet lewe wat moontlik is. Liefde en deernis vir jou medemens uitleef.
  • Ek glo alles gebeur op die regte tyd op die regte plek, en kry kennis deur middel van boodskappe, wanneer jy gereed is daarvoor.
  • Ek glo elke mens het ‘n paar primêre sielsmaats, maar dit is nie noodwendig jou lewensmaat nie. Die mense van wie jy jou lewenslesse leer. (Kan ‘n kind of ‘n ouer of vriend wees, en nie noodwendig saam in hierdie inkarnasie nie.)
  • Ek glo dat tye van swaarkry en uiterste trauma wel beplan is as een van moontlike keuses en dat dit die dinge is wat jou siel laat groei.
  • Ek glo in sekere vlakke van sielsontwikkeling.
  • Ek glo in vergifnis en aanvaarding.

Jare gelede toe ek by die punt gekom het waar waar ek tradisionele Christenskap bevraagteken het, het ek gedink nóú weet ek alles, dat ek daardie dinge ontken het waarmee ek Christelik-Calvinisties grootgeword het. Stelselmatig het ek weer besef daar is baie meer en weer verder begin oopmaak en lees. En nou is die grootste bevryding daarin dat ek besef dat die lewe soveel meer bied as net die ontkenning van Bybelse Christenwees. Dis veel, veel groter as dit. Ons lewens en liggame hier op aarde, is nie ‘n stofdeeltjie van wie ons werklik is of reeds was nie.

Ek voel elke dag ‘n tipe blydskap in my hart vir wie en wat en waar ek is (beide geografies en eksistensieel). Ek is diep dankbaar vir elke happie kos wat ek eet, al prewel ek nie ‘n paar sinne voor ete nie, al gesels ek met die wortel voor ek hom onthoof dat hy sy lewe gee om my te voed.

Ek glo in ‘n Lewenspad, ‘n doel op aarde, en dat elke mens dit moet kan identifiseer voordat spirituele groei bewustelik kan plaasvind. Lewenstemas. Wanneer daar twee duidelike temas in jou lewe is, en jy neem in ag hoe die keuses wat jou lewe se rigting verander het, verskillende maniere gebied het hoe hierdie temas kon manifesteer, word dit nogal ingewikkeld om insig te hê in daardie temas, of jy dit moet oorkom en of jy dit moet leer aanvaar. Dit verg geweldige selfinsig om werklik te besef wat hierdie temas is en hoe dit ons lewens beïnvloed, omdat dit so verwikkeld is, afhangend van die keuses wat ons maak wat die rigting van ons lewens verander, soos verhoudings en beroepskeuses.

Blueprint B

Ek glo my lewenspaadjie lyk soos hierdie blou bal. Die drade is moontlikhede, met keuses en kruisings uitgestippel. Verdikkings by kruise is moontlike Exit Points. So ja, ek glo daar is vrye keuse, maar beperk tot dit wat op jou Blou Bal gemerk is.

As jy jou finale Exit Point van hierdie inkarnasie bereik, glo ek gaan jou siel na ‘n plek waar jy jouself in die oë gaan kyk om te sien of jy dit bereik het in jou persoonlike spirituele groei wat jy gekom het om te doen. Daarna besluit jy saam met jou sielsgroep wat jy nodig het om in ‘n volgende lewe te kom ervaar.

Vir die eerste keer in my middeljarige bestaan voel ek daar is sin in my lew. Daar is ‘n diepe wete binne myself, nie daardie gevoel van vertwyfeling wat ek altyd gehad het nie. As iets reg is, voel mens dit mos binne-in jou diepste wese, jou selle. Vir die eerste keer in my lewe is daar rustigheid in my siel en vrede in my hart, oor waar ek is, maar daar is steeds baie ruimte om my denke te verruim en te verander.

“Out of suffering have emerged the strongest souls; the most massive characters are seared with scars.”
― Kahlil Gibran

Unending Love

I seem to have loved you in numberless forms, numberless times…
In life after life, in age after age, forever.
My spellbound heart has made and remade the necklace of songs,
That you take as a gift, wear round your neck in your many forms,
In life after life, in age after age, forever.

Whenever I hear old chronicles of love, it’s age old pain,
It’s ancient tale of being apart or together.
As I stare on and on into the past, in the end you emerge,
Clad in the light of a pole-star, piercing the darkness of time.
You become an image of what is remembered forever.

You and I have floated here on the stream that brings from the fount.
At the heart of time, love of one for another.
We have played along side millions of lovers,
Shared in the same shy sweetness of meeting,
the distressful tears of farewell,
Old love but in shapes that renew and renew forever.

Today it is heaped at your feet, it has found its end in you
The love of all man’s days both past and forever:
Universal joy, universal sorrow, universal life.
The memories of all loves merging with this one love of ours –
And the songs of every poet past and forever.”

― Rabindranath Tagore (1861-1941) , Selected Poems

Wat oorbly na ‘n Fees

Sleutelwoorde

Die grootste kunstenaars is die nederigste.
Mens kan hoog raak op Kuns en Kultuur.
Die uitgewerswêreld is ‘n vreesaanjaende bedryf.
Soms word ‘n mens aangenaam verras.
Jou grootste vrese lei dikwels tot aangename verrassings.
Werk kan pret ook wees.
As ek versigtig dink, sukkel ek soms om iets te formuleer, tog kan op my voete dink en doen.
Agterna is baie tyd om te rus.

Hierdie is sommer net ‘n paar dingetjies wat opgekom het tydens ons pas afgelope Boekfees in Kleinmond. Mense was aanvanklik skepties, want hoe hou jy nou so ‘n groot fees met sulke groot name in die bedryf in so ‘n klein dorp; en dit sonder groot geld wat gegooi word deur borge en ‘n span wat vir ‘n salaris werk wat ‘n jaar vooruit werk. Self was ek benoud, ek was bang, maar ons het ingeklim en gedink en gedoen en gehoop. En toe werk dit en het ons uit alle oorde gunstige kommentaar gekry. Selfs al mense wat datums wil hê om hulle 2018 se verlofsakke en verblyf te reël!

Een van my groot hoogtepunte was gesprekke met uitgewers en ander rolspelers, hoe die bedryf inmekaarsteek, hoe boeke versprei en bemark word, watter prosesse ter sprake is vandat ‘n manuskrip gelewer word totdat ‘n boek op die boekwinkel se rak verskyn en jy die e-boek kan aankoop. Dit is eintlik ‘n skrikwekkende proses en ek is verstom dat boeke nie duurder is nie.

Hoewel my man ‘n ywerige leser is, het hy nie verdere belangstelling in die boekbedryf nie. Omdat ek ‘n praatjie oor e-boeke moes lewer en ook gesprekke fasiliteer, het ek hom aanvanklik mooi gevra/gedreig dat hy my rent-a-crowd moes wees. Toe daar inderdaad “crowds” opdaag, het ek gesê hy moet asseblief nie verplig voel om te kom luister nie. En raai wat? Hy wóú bly. Hy het dit geweldig interessant en verruimend gevind. Hy is bly hy het dit bygewoon en het agterna gesê mens behoort meer dinge waarin jy glad nie juis belangstel nie, by te woon, dit verryk jou. Is dit nie oopkopdenke nie?

Dit is wonderlik om van jouself te leer in enige situasie, maar wanneer jy die voorreg het om dit te doen in ‘n omgewing wat vir jou waarde het, is dit ‘n besondere ervaring. Dan vibreer jou hele wese op dieselfde frekwensies van die vibrasies van die geleentheid. ‘n Oomblik van ekstase, wat durend is. So was ek van kleins af nooit bang om my saak te stel nie, maar ek was altyd verleë om dit te doen. Skaam en minderwaardig. Nou het ek besef dat ek die gevoelens van minderwaardigheid iewers langs die pad oorkom het en dit inderdaad verskriklik geniet om gesprekke te fasiliteer en voor mense te praat. (Oukei die ruk by Toastmasters 20 jaar gelede het seker ook gehelp!)

Digters, skrywers, uitgewers, musiekkenners en musikante. Dankie, uit my hart uit, dat julle julle talente met ons kom deel het.

Tydens een van die gesprekke, het ek die voorreg gehad om te luister hoe die digter Louis Esterhuizen hierdie gedig voordra. Dit vat vir my ‘n klomp van die gesprekke saam! Die waarde van lees en boeke in ons lewens word onderskat en ek hoop dit verander in die toekoms. Met Louis se toestemming:

Ken jy die boek …

(Met waardering aan Uys Krige)

Ken jy die boek se ure, Meneer,
die ure deur sweet en wroeg verteer
wanneer die nag, slegs ‘n lamplig weg,
die skrywer met donker spooksels terg.

Dan sê jy nog, Meneer, die boek is duur.

Dié ure is drif, is doolgang en alleen,
is dae, jare selfs, ja, bykans ‘n lewe aaneen
waar die skrywer al skrywend spoor vind
in geskrifte om gedagte met woord te bind.

En jy sê nog, Meneer, die boek is duur.

En dan, die eerste produk, na uitgewer,
keurder en terug, alweer aan ure uitgelewer
om te hersien, herdink, weer en weer besleg
tot uiteindelik, almal besef: Nou is dit reg!

En jy sê nog, Meneer, die boek is duur.

Want nou is dit die ure van produksie,
die ure van redigeer, set en noukeurig lees
van ontwerp, verpakking en advertensie
vir hierdie gedrukte proewe van die gees.

Dan sê jy nog, Meneer, die boek is duur.

Was u al ooit in die ruimtes van rak en boek
waar verkopers u entoesiasties help soek
na daardie één eksemplaar wat u graag wil hê,
want jare terug het u dit glo iewers verlê.

En jy sê nog, Meneer, die boek is duur?

Weet u dat daar vir iedereen ‘n boek bestaan
wat u lewe kan verander, u kan laat verstaan
hoe heerlik die rykdom van gees kan wees,
en hoe plesierig hierdie ervaring van die lees.

Dan sê jy nog, Meneer, die boek is duur?

Maar hoe bepaal ‘n mens die waarde
van iets só raar, gevul met letsels en vuur
wanneer soveel mense ‘n lewe moet maak
uit hierdie afgekamde ambag van papier.

En steeds sê jy, Meneer, die boek is duur …

© Louis Esterhuizen (Ongepubliseerde vers)

 

Ivy se Hoenderlewers

Die dag toe die vrag hael swaar op ons kwekery se tonnelnette gelê het na die Hoëveldse haelstorm, het ek soos ‘n verkluimde kuiken wat hitte soek in ‘n kombuis waar ‘n koolstoof brand, by Hector se kroeg ingekom. Sopnat en yskoud gesukkel om vragte hael met ‘n besem te probeer afskuif, voordat die nette skeur en ons groot skade kry, terwyl die werkers knus in hulle huisies skuil teen die reën en hael.

Hector het vir die verkluimde hoendertjie ‘n droë T-shirt gaan haal en ek het net daar in die kroeg my nat top uitgetrek en die handdoek dankbaar aangevat om my droog te kry voordat ek in Hector se T-hemp sit en wag het dat Ivy vir my hoenderlewers maak. Ek het so gebewe ek kon skaars die sigaret en die glas skoon brandewyn vashou wat hy in my hand gedruk het.

Dit was die lekkerste peri-peri hoenderlewers van my lewe, maar dié wat ek vanoggend gemaak het, het naby gekom.

Eers het ek ‘n halwe ui gebraai en ‘n klein bakkie hoenderlewers in die pan omgedop. Om die kante van die lewertjies, het ek 3 gesnyde knoffelhuisies, ‘n halwe teelepel elk koljander, komyn, droeë chillie en harissa laat braai. En sout natuurlik. Elke keer as die lewers dreig om droog te braai, het ek bietjie OBS oorgegooi. Toe die lewertjies amper gaar was, ‘n eetlepel tamatiepasta en ‘n teelepel bruin asyn. Julle, dit was lekker. Verskriklik! Ek was ongelukkig te laat om ‘n mooi foto te neem, maar soos julle kan sien, is dit nie té souserig nie. Ek het dit net met avodado geëet, maar MaanMan het ‘n lekker crusty broodjie met dik botter daarby gehad.

19758369_10155400322950396_190163742_n

“Winter is the time for comfort, for good food and warmth, for the touch of a friendly hand and for a talk beside the fire: it is the time for home.”
― Edith Sitwell

 

As jy knoffel en suurlemoen in die huis het …

‘n Suurlemoen is darem ‘n lieflike vrug, hy is glad en mooi en kleurvol, maar hy staan sy man. Sy skil se olie is pikant, sy sap het byt. Demp hom met ‘n strooisel sout en so ‘n skyfie suurlemoen met skil en al na ete is heerlik. Gegewe jy het dit met jou eie hande in jou eie kombuis gesny bygesê, ‘n moeë suurlemoenkwart in ‘n restaurant tel nie.

Omdat ons baie rremolata eet, het ek dikwels meer suurlemoen as skil en dit is teen my grein om goed net weg te gooi. Verál as daardie suurlemoen-sonder-skil in ‘n plastiekbakkie in die yskas beland en daar bly lê totdat ek skuldig voel as hy blou begin skyn en dit dan weggooi.

Vanaand was MaanMan lus vir gekrummelde hoenderborsrepies met gremolata.

  • Gremolata: In gelyke hoeveelhede, meng vars knoffel wat jy deur die knoffelpers druk, fyngesnyde pietersielie en suurlemoenskil. Bedek met olyfolie. Maak genoeg vir ‘n paar keer se eet, more is dit nog lekkerder.

Nou ja, boeremeisies se deug word gelukkig nie meer gemeet aan deeg wat goed rys, of spensrakke vol blink rye ingemaakte vrugte en konfyt nie. Ons kook nou vir die lekker.

As daar ‘n suurlemoen of twee is met afgeskraapte skil, sny ek dit deesdae in dun skywe. Pak in ‘n wyebekfles en strooi growwesout oor elke lagie. Sny ‘n paar knoffelhuisies middeldeur en pak tussenin. Vul met olyfolie. Vergeet dit nou vir ‘n paar weke in die yskas.

So ‘n skyfie gepekelde suurlemoen is heerlik by hoender of vleis. Drup van die olie (dit word dik in die yskas) oor enige kos of slaai. My ontbyt is dikwels ‘n slaai gemaak van ‘n avokado in blokkies gesny, twee skywe van hierdie suurlemoen in klein stukkies gesny, gekrummelde feta daaroor, ‘n paar olywe,  bietjie ekstra van die olie en ‘n strooisel tuisgemaakte Dukkah.

Probeer dit. Jy sal altyd twee bottels in verskillende stadiums van beleënheid in die yskas hê as jy dit eers geproe het. Dit hou vir maande.

 

Ek staan alleen! Regtig?

So dikwels voel mens mos so stokalleen en verlate, so asof jy net in die niet wil verdwyn. Niks is regtig fout in jou lewe nie, jou mense is om jou, maar jy wens hulle was nie. Alles lyk doelloos, niks voel reg nie.

Wanneer jy so voel, is die laaste ding wat jy wil hoor, hoe bevoorreg jy is. Hoeveel swaarder ander kry, hoeveel seer daar rondom jou is. Dit wéét jy, maar op daardie oomblik hoef niemand jou daaraan te herinner dat jou lewe eintlik baie rooskleurig is nie. Jy wil jou kop toetrek en met niemand praat nie en niemand sien nie, wat nog te sê van iets doen! Dit is die tyd om ‘n paar stille trane te stort, sonder enige rede, dat jy die gif uit jou lyf uit ween.

As ons mekaar hierdie kortstondige swartgalligheid gun, mekaar uitlos om verdrietig te voel net omdat ons wil, waai dit ook baie vinniger oor.

Wat noem ons hierdie toestand? Nee, dit is alles behalwe depressie. Ons ly net ‘n bietjie aan menswees.

Wanneer jy weer verskyn uit dieselfde dieptes waarin jy wou verdwyn, sonder dat jy noodwendig iets gedoen het aan hierdie toestand, dan besef jy dat jy maar net mens is. ‘n Mens wat funksioneer in terme van ander. Jy is deel van jou kringe, werk, vriende en familie. Jy speel baie rolle, vir baie mense. Jy IS baie dinge, vir baie mense. Sou jy alleen op ‘n eiland woon, sou jy met dieselfde sorg aantrek, grimeer, tafeldek en oorringe dra? Ons doen hierdie dinge uit respek vir onsself, vir wie ons is, maar ook vir wie ons is binne ons kringe. Ons word gedefinieer vir wie ons is, soos wat ons optree teenoor ander. Dis darem ook ‘n goeie ding dat mens nie is wat ander mense dink jy is nie, dat jy meer is as die persepsie van hoe ‘n ander persoon jou sien.

Most people are other people.  Their thoughts are someone else’s opinions, their lives a mimicry, their passions a quotation.  Oscar Wilde, De Profundis, 1905

Hierdie stelling slaan my op my maag, want Oscar Wilde kon netsowel hierdie stelling vandag gemaak het. Maar tog: No man is an island.

All mankind is of one author, and is one volume; when one man dies, one chapter is not torn out of the book, but translated into a better language; and every chapter must be so translated…As therefore the bell that rings to a sermon, calls not upon the preacher only, but upon the congregation to come: so this bell calls us all: but how much more me, who am brought so near the door by this sickness….No man is an island, entire of itself…any man’s death diminishes me, because I am involved in mankind; and therefore never send to know for whom the bell tolls; it tolls for thee.”

– John Donne (1572-1631). Devotions upon emergent occasions and seuerall steps in my sicknes – Meditation XVII, 1624