As jy knoffel en suurlemoen in die huis het …

‘n Suurlemoen is darem ‘n lieflike vrug, hy is glad en mooi en kleurvol, maar hy staan sy man. Sy skil se olie is pikant, sy sap het byt. Demp hom met ‘n strooisel sout en so ‘n skyfie suurlemoen met skil en al na ete is heerlik. Gegewe jy het dit met jou eie hande in jou eie kombuis gesny bygesê, ‘n moeë suurlemoenkwart in ‘n restaurant tel nie.

Omdat ons baie rremolata eet, het ek dikwels meer suurlemoen as skil en dit is teen my grein om goed net weg te gooi. Verál as daardie suurlemoen-sonder-skil in ‘n plastiekbakkie in die yskas beland en daar bly lê totdat ek skuldig voel as hy blou begin skyn en dit dan weggooi.

Vanaand was MaanMan lus vir gekrummelde hoenderborsrepies met gremolata.

  • Gremolata: In gelyke hoeveelhede, meng vars knoffel wat jy deur die knoffelpers druk, fyngesnyde pietersielie en suurlemoenskil. Bedek met olyfolie. Maak genoeg vir ‘n paar keer se eet, more is dit nog lekkerder.

Nou ja, boeremeisies se deug word gelukkig nie meer gemeet aan deeg wat goed rys, of spensrakke vol blink rye ingemaakte vrugte en konfyt nie. Ons kook nou vir die lekker.

As daar ‘n suurlemoen of twee is met afgeskraapte skil, sny ek dit deesdae in dun skywe. Pak in ‘n wyebekfles en strooi growwesout oor elke lagie. Sny ‘n paar knoffelhuisies middeldeur en pak tussenin. Vul met olyfolie. Vergeet dit nou vir ‘n paar weke in die yskas.

So ‘n skyfie gepekelde suurlemoen is heerlik by hoender of vleis. Drup van die olie (dit word dik in die yskas) oor enige kos of slaai. My ontbyt is dikwels ‘n slaai gemaak van ‘n avokado in blokkies gesny, twee skywe van hierdie suurlemoen in klein stukkies gesny, gekrummelde feta daaroor, ‘n paar olywe,  bietjie ekstra van die olie en ‘n strooisel tuisgemaakte Dukkah.

Probeer dit. Jy sal altyd twee bottels in verskillende stadiums van beleënheid in die yskas hê as jy dit eers geproe het. Dit hou vir maande.

 

Ek staan alleen! Regtig?

So dikwels voel mens mos so stokalleen en verlate, so asof jy net in die niet wil verdwyn. Niks is regtig fout in jou lewe nie, jou mense is om jou, maar jy wens hulle was nie. Alles lyk doelloos, niks voel reg nie.

Wanneer jy so voel, is die laaste ding wat jy wil hoor, hoe bevoorreg jy is. Hoeveel swaarder ander kry, hoeveel seer daar rondom jou is. Dit wéét jy, maar op daardie oomblik hoef niemand jou daaraan te herinner dat jou lewe eintlik baie rooskleurig is nie. Jy wil jou kop toetrek en met niemand praat nie en niemand sien nie, wat nog te sê van iets doen! Dit is die tyd om ‘n paar stille trane te stort, sonder enige rede, dat jy die gif uit jou lyf uit ween.

As ons mekaar hierdie kortstondige swartgalligheid gun, mekaar uitlos om verdrietig te voel net omdat ons wil, waai dit ook baie vinniger oor.

Wat noem ons hierdie toestand? Nee, dit is alles behalwe depressie. Ons ly net ‘n bietjie aan menswees.

Wanneer jy weer verskyn uit dieselfde dieptes waarin jy wou verdwyn, sonder dat jy noodwendig iets gedoen het aan hierdie toestand, dan besef jy dat jy maar net mens is. ‘n Mens wat funksioneer in terme van ander. Jy is deel van jou kringe, werk, vriende en familie. Jy speel baie rolle, vir baie mense. Jy IS baie dinge, vir baie mense. Sou jy alleen op ‘n eiland woon, sou jy met dieselfde sorg aantrek, grimeer, tafeldek en oorringe dra? Ons doen hierdie dinge uit respek vir onsself, vir wie ons is, maar ook vir wie ons is binne ons kringe. Ons word gedefinieer vir wie ons is, soos wat ons optree teenoor ander. Dis darem ook ‘n goeie ding dat mens nie is wat ander mense dink jy is nie, dat jy meer is as die persepsie van hoe ‘n ander persoon jou sien.

Most people are other people.  Their thoughts are someone else’s opinions, their lives a mimicry, their passions a quotation.  Oscar Wilde, De Profundis, 1905

Hierdie stelling slaan my op my maag, want Oscar Wilde kon netsowel hierdie stelling vandag gemaak het. Maar tog: No man is an island.

All mankind is of one author, and is one volume; when one man dies, one chapter is not torn out of the book, but translated into a better language; and every chapter must be so translated…As therefore the bell that rings to a sermon, calls not upon the preacher only, but upon the congregation to come: so this bell calls us all: but how much more me, who am brought so near the door by this sickness….No man is an island, entire of itself…any man’s death diminishes me, because I am involved in mankind; and therefore never send to know for whom the bell tolls; it tolls for thee.”

– John Donne (1572-1631). Devotions upon emergent occasions and seuerall steps in my sicknes – Meditation XVII, 1624

Ek kan jou help! Regtig?

Ter wille van dié van julle wat my nie goed ken nie, ek is wat bekend is as ‘n ‘sterk vrou’. Emosioneel, en toe ek jonger was fisiek ook. Ek kan dit vat! Hetsy verantwoordelikheid, werk, pyn of swaarkry. Maar ongelukkig is dit mos so dat mens altyd vir die hele wêreld en sy broertjie ook verantwoordelik voel … Deesdae het ek darem geleer om te kan Nee sê. Maar dis maar ‘n onlangse ding.

Daar is iets waaraan ek altyd heimlik dink, maar as Sterk Vrou kan ek immers nie dat ander hiervan hoor nie? Ek wil net vir een week geen, maar géén verantwoordelikhede hê nie. Ek wil voor gesorg word en getroetel word. Nou troos en troetel is nie woorde waarmee ek grootgeword het nie en dit is nie woorde wat op enige tydstip van my lewe deel was van my dag nie. Soos sus Slakkelak tereg sê: “… maar in ons huis het mens klaar gehuil en dan opgestaan en aangegaan. Nie drukkies en jammer en sulke goed nie. Jy tjank klaar en dan staan jy op.”

Om een of ander rede is ek nie die soort vrou wat getroetel word, of voor gesorg word nie. Ek sorg. Ek neem mede-verantwoordelikheid. Ek doen die admin en die banksake. Die belasting. Die liewe MaanMan, bless his slimme soul, kom nog van die ou skool, waar die sekretaresses (dit was nog voor die tyd wat hulle PA’s genoem was) alles gedoen het. Die base het mos net die besluite en die dinkwerk gedoen.

Maak geen fout nie, MaanMan doen al die swaar werk in ons huis, en hy bring sy kant 200%, maak die koffie en pak die skottelgoedwasser uit. Hy is netjies op homself en sy omgewing. Dan kan hy nog intelligente gesprekke voer ook. Hy is (meestal) ‘n plesier om aan my sy te hê, maar hy sien my as ‘n vennoot, die sterk vrou en mens wat ek is. Tog kan ek nie help om soms te dink ek wil ook soms oor niks hoef te dink of te besluit nie.

So kom ek uit daardie moeilike generasie, waar vrouens begin werk het. Emansipasie het ons ‘n raw deal gegee, maar dit het ons sterk gemaak. Ons was vrou en werker. Ons moes – en kon ook – alles doen. Maar ai, dit lyk darem soms so lekker as mans so storm om die hulpelose wesens te hulp te snel!

Miskien kan ek so ‘n hulpelose wese wat getroetel word wees in ‘n volgende lewe, sonder ‘n opinie van haar eie? Maar net kortstondig dink ek… Ek sal waarskynlik een van daardie demure maidens wees wat vir jare lank geheimsinnig glimlag en dan een goeie dag genoeg gehad het en dan  strip en ‘n gifmoord of iets uitvoer, of iets lekker bloederig.

Men have loved to dwell … on the demure maiden whose inevitable reply is: Oh, yes, if you please, kind sir! The demure maiden, the demure spouse, the demure mother this is still the ideal.“ – DH Lawrence

“Demures might not be rich, intense or vivid in colour, but they do have a place in the herbaceous border of life. They are those small blushing flowers in the front nodding prettily away. It is only when you dig them up you find their long tenebrous roots have strangled every other plant in the bed.” – Lin Sampson

Boere-Pakoras

Telkens as ek iets maak, wil MaanMan weet wat dit is of waar ek die idee kry. Nou soek ek ‘n naam vir hierdie heerlike groentegoedjies wat ek gisteraand gemaak het. Dit herinner sterk aan iets wat ons in San Francisco geëet het by een van die Indiese, Pakistani of Afghaanse restaurante waar ons geëet het, maar geen menu wat ek Google, gee ‘n naam daaraan nie. Ek het gedink dit was by die een waar ons in Fremont was, die Afghan Kabob, waar ek my verbeel het ek eet in Abe’s Kabob, wat Abdullah in Khaleid Hosseini se And the Mountains Echoed begin het. Dis is nie roti, paratha, bhaji, dosa, bolani of enige ander snaakse broderige ding nie, en dit voel vir my hierdie kossie verdien ‘n naam.

Daar was gisteraand bietjie souserige oorskietvleis, eintlik te min vir ‘n ete, maar omdat ons nie aartappels of rys eet nie, moes ek iets soek wat die ander groente bietjie lyf gee. Terselfdertyd was ek te lui om klomp soorte groente te maak, en wat sou nou pas by bietjie oorskietvleis, wat lyf het, en boonop vars groente in ons mae sit?

Ek het die pakkie chickpea flour uitgehaal, ‘n ui fyngekap en toe gebeur hierdie een sommer self toe ek kyk watse ander vars groente daar is. Toe een skyf butternut en ‘n handvol baby marrows in baie klein dobbelsteentjies opgekap, meer met kleur as smaak in gedagte.

20170618_180237

Die slapperige degie bestaan net uit chickpea flour met yswater aangemaak, met ‘n halwe teelepel bakpoeier, sout, ‘n paar vlokkies droeë chillie en ‘n lepeltjie harissa poeier. Die koekies word gebraai net in ‘n paar druppels olyfolie, meer om die pan te smeer as iets anders.

Die geure het gelukkig lieflik getrou, dit was sag en geurig en het heerlik gewerk met die souserige oorskietvleis wat ook fyngekap en in die sous warm gemaak is. Elkeen het ‘n klein bakkie vleis gekry, met hierdie koekies wat jy gebruik om dit so te skep en te hap. Hierdie kos smaak mos beter as jy dit soos in Indiese restaurante met jou hand eet.

Ons het saamgestem dat hierdie herhaal moet word en dat ons dit vir Riana moet maak, ons vegetariese vriendin. Ons het net nie geweet dit gaan so gou wees nie … Sy was vanoggend hier vir ontbyt, en raai wat het sy by haar roereier gekry? Hierdie keer met fyngerasperde kaas oor, en netjies met messe en vurke geëet.

Nou het ek ‘n probleem. Dis is nie roti, paratha, dosa, bolani of enige ander snaakse ding nie, en dit voel vir my hierdie kossie verdien ‘n naam en nig Google het nie raad nie. Wie kan help?

20170618_180720

Edit: Danksy my vriendin Dolla Junius, weet ek nou wat ek hier beskryf, word Pakoras genoem in die Pakistani cuisine. Hierdie is dus nou bekend as Boere-Pakoras! Wat is ‘n mens nou sonder vriende wat slimmer is as jy?

Seekos met suurlemoen


Tipies het ek gisteraand geen idee gehad wat ek gaan maak nie, maar omdat daar twee blikkies seekos in die kas was, het ek gedink seekos van ‘n aard. Die baby clams op hulle eie is te clammerig en die krap, lekker soos krap is, te krapperig. Met die garnale by, het al die smake iets gesoek om dit bietjie te laat trou. Toe nooi vriend Deon homself vir ete en toe gebeur die volgende, terwyl hulle die eerste bottel wyn oopmaak:

Braai een groot stuk stokvis en een gerookte kipper liggies in botter en vlok in ‘n vlakkerige oondbak. Enige gerookte vis soos salm sal ook werk, selfs ‘n stukkie haddock. Alles verder kom nou in lagies bo-op. Gooi die brine af en pak clams en krap op die vismengsel.

Braai ‘n ui in olyfolie tot sag. Sny solank een medium patat in dobbelsteentjies en stoom in ‘n pan met net ‘n teelepel water tot amper sag. (Ignoreer die verbasing van twee mans van oorkant die kombuistoonbank af oor die patat wat in die seekos gaan. Patát?!? Ja, patat.)

As die uie amper sag is, braai ‘n paar gesnyde knoffelhuisies daarby. Die patatblokkies kom bo-op die vis en dan die uie en knoffel. Braai nou die garnale vinnig oor hoë hitte in botter en strooi dit oor die ander kos. Garnale laaste omndat dit die mooiste is!

Al die kos word apart gesout soos jy aangaan. Krap nou met ‘n zester suurlemoenskil bo-oor en druk die sap van ‘n halwe suurlemoen eweredig oor die bak uit. Een boksie room oor alles, en dan gaan hy in die oond , op so 180 grade.

Laat skink intussen vir jou nog ‘n glas wyn in.

Hierby het ek net die halwe butternut in skywe gesny, gaar gestoom in ‘n pan en in botter gebraai en ‘n eenvoudige slaai van avokado, suurlemoensap, olyfolie met rocket uit die kruiebak en geroosterde pampoenpitte en tamatiekwarte vir kleur.

 

Hoekstene

Pragtige herinneringe wat ook deel was van my kinderjare, hoewel myne bietjie anders is. Ek onthou hoe hulle my geterg het toe ek klein was, en my Cheeky genoem het. Oom Chris het ook my vlegsels se linte (onthou Ma het altyd mooi linte ingebind) aan die lemoenboom vasgemaak. Ek was seker maar vier of so, want toe ek op vyf skool toe is, was my hare kort en nooit weer laat groei nie.

Ek onthou ook hoe hulle teen skemertyd omgestap het en by ons kom tee drink het. En by ons het hulle soos al die gaste, of kuiermense soos ons dit geken het, tee gekry. Die skinkbord moes behoorlik gedek wees, met al die lepeltjies in dieselfde rigting.

Koringstrooptyd het ek en Mara vir hulle pannekoek gebak. In daardie kombuisie. (Ek het by ons huis gaan bakpoeier haal)

En dan Frans se kuiers.

Slakkelak

Op Vrydag 21 April 2017 is oom Jan uit my kinderjare ter ruste gelê. Begrawe. Dood. Hartseer. Trane. Onthou. Soveel emosies, soveel gedagtes wat deur my kop maal oor hierdie verlies. Dit is nie net die persoon nie, maar dis die verlies van die laaste boetie van ‘n familie wat gehelp het om my te vorm in die mens wat ek vandag is, wat my trane laat stroom.

Binne loopafstand van ons het ‘n gesin gewoon – Ou oom Faan, tant Heilie, ooms Wies, Jan en Chris. Hulle broers Bert, Giel en Faan het op omliggende plase in die omgewing gewoon. Wat uniek was, is die feit dat slegs oom Bert en Giel getroud was in my kleindogtertjie-tyd. Oom Faan het saam met ou oom Faan se suster Kleintan gewoon om haar, oujongnooi, op te pas.

Hierdie mense was eenvoudige, doodgewone Boeremense. Uiters konserwatief. Hardwerkend. Eerlik. Godvresend. Bemind. Gelief. Elkeen…

View original post 1,672 more words

Ek het jou nodig! Regtig?

Die afgelope paar dae het ek baie gedink hoe ‘n paar vriende die verlies van ‘n lewensmaat op verskillende maniere verwerk. Elke mens se drome, prosesse en hantering van situasies verskil so. Ons ken die teorie van hoe dinge vir onsself werk, ons het selfs antwoorde vir ander, totdat ons gekonfronteer word met einste situasie.

Ons is lief vir ons lewensmaats, ons is bly vir mekaar, ons is trots op mekaar, ons steun op mekaar en ons óndersteun mekaar met dinge. Ondersteun beteken vir my dat ek kortstondig ‘n ondergeskikte rol speel en my eie behoeftes tweede stel, ter wille van die ander een, dit beteken definitief nie dat ek onder gaan lê vir iemand om op te trap nie.

My lewe en my uitdagings maak perfek sin, ons pluis die lewe, die dood en alles tussenin elke dag oor ‘n kan koffie uit, maar midde-in die situasie moet jy my nie herinner wat ek behoort te dink of te voel nie, dan vlieg my handles af en ‘n ontploffing volg.

Watter rol speel ons dus vir mekaar, in watter opsig het ons mekaar nodig? Gaan ons ooit regtig weet, gaan ons dit ooit werklik waardeer voordat dit te laat is en jy die verlies van jou lewensmaat moet verwerk?

“Eventually, all things merge into one, and a river runs through it. The river was cut by the world’s great flood and runs over rocks from the basement of time. On some of the rocks are timeless raindrops. Under the rocks are the words, and some of the words are theirs. I am haunted by waters.”
― Norman Maclean, A River Runs Through It and Other Stories

Ons kan mekaar troos! Regtig?

“Hulle het my abuse met hulle heiligheid.”

Hierdie woorde het my hard getref gisteraand, komende van ‘n vriend wat hierdie week sy vrou se lewe wat verby is, moet gedenk.

Die afgelope tyd het ek besef hoe absoluut magteloos ons is om werklik begrip te hê vir mekaar in tye van trauma. Ons kan mooi woorde praat, hande vashou, kos vat, help aanry, maar ek kan my glad nie indink dat enige iets wat ek in so ‘n tyd sê, van waarde vir daardie persoon kan wees wat pas ‘n geliefde verloor het nie. Op Facebook sien ek dikwels (hopelik) goedbedoelde trooswoorde, maar van buite gekyk, ervaar ek dit ook dikwels dat mense van die geleentheid gebruik maak om hulle eie oortuigings op ‘n getraumatiseerde mens af te pass. My maag gee sulke hol draaie as ek sien hoe mense selfs aan ‘n persoon wat pas sy lewensmaat verloor het, verduidelik hoe dit God se manier is om hom te straf vir sy ongelowigheid. Of as sy geloof sterk genoeg is en hy regtig hard genoeg bid, sal sy nie sterf nie.

Elders praat ons van die tydskrifte se uitbeeldings van middeljarigheid, hoe huppelende oues hande vat en op strande teen duine afhol. Skitterwit tande en al. As middeljarige was my realiteit hierdie week was net soveel anders, vriende wat hulle maats verloor, mense wat deur hervestiging hulle strukture en vriendskappe verloor. En ‘n herkyk van The Best Exotic Marigold Hotel wat die realiteite op ‘n wonderlike manier, met baie subtiele humor uitspel. Mens hoef sekerlik nie jou menswees op te gee as jy sestig slaan nie. Ek praat nie nou van die gewone kwale en skete en plooie en velle nie, ek praat van daardie deeltjie van jou wat nog nooit verander het vandat jy ‘n kind was nie, daardie spark van jou menswees, dit wat jou jy maak.

Daardie spark van jou mag dalk nie op strande kan rondhuppel nie, maar dit kan langs ‘n vriend staan om dalk, vir ‘n kort oomblik, sy via dolorasa net effens te verlig.

“There’s a fine line between support and stalking and let’s all stay on the right side of that.”
― Joss Whedon

My lewe maak sin! Regtig? 

Ek vermoed dat Karel Schoeman verkeerd is. Die lewe maak ook sin uit die dood. Sy dood. Hy bied aan soveel mense rede om na te dink, dat dit ook aan hulle lewe sin gee. Uit die aard van sy nederige bestaan en amper kluisernaarskap, het sy besef hoe interafhanklik ons van mekaar van fisieke versorging is aan die einde, bygedra tot sy besluit. Sy vrees vir fisieke agteruitgang en afhanklikheid, gee uiteindelik sin aan ander se bestaan, deur die gesprekke en gevolge van die nalatenskap van sy laaste brief. 

Tog het hy gehoop dat sy dood sou lei tot vernuwende denke oor die uiterste vorm van selfbeskikking. Juis daardeur gee hy sin aan ander se lewens en lê die sin van alles nie net bloot in verbygaande dinge van self, wat ons ‘n doel gee om voor te lewe nie. 

Al wat ons uiteindelik kan doen, is om ons eie lewe te leef en self sin te gee daaraan, met die hoop dat dit ook die syn van ‘n ander daardeur sal raak. 

One day you will ask me which is more important? My life or yours? I will say mine and you will walk away not knowing that you are my life.

Khalil Gibran

Ek + Jy = Ons! Regtig?

Love means never having to say you’re sorry” is ‘n frase uit Erich Segal se boek Love Story, en die 1970 fliek met Ali MacGraw en Ryan O’Neal het dit laat buzz. Vandag sou dit seker trend op Twitter, as ons nie so sinies oor sulke clichés geword het nie.

LOVEKim se Love is… karaktertjies het elke verliefde skooldogter se passerblikkie versier. Net jammer ons het die frase verkeerdom verstaan. In ons koppe het dit beteken dat jou gedrag teenoor ‘n geliefde só moet wees dat jy nooit skeef trap, nooit iets ‘verkeerd’ sê en dus die nodigheid het om verskoning te vra nie.

Wat het gebeur wat maak dat ek dit nou totaal anders sien? Die lewe het gebeur. Die lewe bestaan uit baie ekke en baie jy’e, maar nie baie onse nie. En dis goed en reg so. Mense moet individueel meer wees as ‘n halwe ons. Volledig ek, volledig jy. Eers dan kan daar sprake wees van ons, andersins gaan daar nooit balans in ‘n verhouding wees nie. Soms dink mens mos jy kan jou partner vermoor (of iets ergers) en dis goed so, solank die moordwapens en metodes darem soort van dieselfde is, sodat daar ook in oomblikke van woede, balans is. Andersins oorheers die een die ander en ons is mos nou darem verby die middeleeuse oorheersing. (Tensy jy nou Gretha Wiid se sieninge aanhang.)

Rolverdeling in enige verhouding is ‘n natuurlike proses en elke partner doen dit wat hy/sy die beste doen. As mense mekaar se rolle respekteer, werk alles reg, solank ek nie hoef te doen wat ‘n paar van my vriendinne so geniet om te doen nie. Stephni teël bv hulle stort, Raquel en Karien verf hulle huise. Los my net uit dat ek sorg vir die belasting en die geldsake en alles wat na tegnologie lyk en werk self met die harde goed wat my hande seermaak. Die punt is, niks hoef tradisioneel te wees nie, gegewe mense respekteer mekaar se vermoëns en rolle. Helaas, was alles maar so “uncomplicated” soos die cliché-agtige prentjie hierbo. Ons is mos lief vir toutrek, suurgat trek as die ander een nie na ons wense optree nie en mekaar blameer.

Almal hoop natuurlik dat daar in sekere gevalle ‘n ander formule geld, waar Ek + Jy = Ons kwadraat word, wanneer die balans presies reg is en daar sinergie is.

Maar kan daar regtig ‘n ons in ons wees?

 

Love is the mutual support of two mature people involved in separate quests for self-realisation.

Ek eer jou gedagtenis! Regtig?

Sleutelwoorde

Miskien is dit nie gepas om op Goeie Vrydag oor die dood te skryf nie, maar dalk is dit juis, vir perspektief.

As iemand ná aan jou doodgaan is dit seer, jou hart is rouerig en bloederig en blootgestel, want nooit is ‘n verskriklike woord. Die ergste is waarskynlik om ‘n kind te verloor, daardie pyn kan nie weggaan nie, al is dit seker moontlik om later vir rukkies daarvan te vergeet.

Daar is iets in ons kultuur rondom die afsterwe van mense wat net nie vir my sin maak nie. Waarom tog het mense skielik meer respek vir iemand as hy dood is as wanneer hy lewe? Mens sien dit so baie dat mense oor oseane heen vlieg om iemand se begrafnis by te woon, of iemand se begrafnis bywoon wat hulle in geen jare gesien het nie. Niemand waag om lelik te praat van iemand wat pas dood is nie, dit is asof daar ‘n heiligheid so mens omgewe, veral as dit nog ‘n bekende is. (Dan RIP almal op Facebook en party RIP eers en vind dan skelm agteraf uit wie die persoon was.) Lyke word respekteer en dit reg so, maar as ek begin dink daaroor maak dit nie juis sin nie.  As jy glo aan die Christelike ewige lewe, beteken die aardse dop mos nou niks meer noudat die liggaam en siel geskei is nie. Glo jy dat die lewe tot niks kom, is die lewe mos nou weg.

‘n Afgestorwene word verhef tot iets meer as lewe. Die mens se identiteit word hom met afsterwe ontneem, hy word nou die liggaam, die stoflike oorskot, die lyk, die oorledene en so. Mense noem nie meer die persoon by die naam as hy in ‘n kis lê nie.  So, identiteitloos en al, kry daardie mens weer ‘n ereplek met ‘n duur grafsteen, kruik of gedenkmuur, ‘n bankie langs die see of blomme langs die pad. Dan kry hy mettertyd weer ‘n naam as die grafsteen opkom, die plaatjie op die bankie vasgesit word. Selfs in begrafplase is daar sekere areas wat duurder is as ander. Soos elke eiendomsagent jou sal sê, Location, Location and Location is die drie grootste woorde.

Die groot ding is daardie stukkie tussen Lewe en Dood, waar die persoon dan ‘weg’ is. Ons eie Pase. Ek verstaan dit as ‘n afskeid, daardie stukkie waar jy eintlik rou oor jouself, jou verhouding met die persoon wat nou tot niet is deur iets wat julle nie gekies het nie. Nou het ons mos nooit geleer om regtig sag en goed te wees vir onsself nie, nou verbeel ons ons, ons rou oor die persoon wat weg is. Dit is tyd dat ons leer om ons eie weerloosheid te erken, dat ons weet dat die finaliteit van alleen oorbly, die verskrikking van self sukkel sonder dit wat die oorlede geliefde vir jou was en die verskriklike gemis oor onsself gaan.

Wanneer ons aanpassingsperiode verby is, het ons gegroei in ‘n fase waar ons verantwoordelikheid neem vir self, waar ons nie meer daardie persoon ‘nodig’ het nie, net die gemis is dalk steeds daar waar ons meer volledig gevoel het met die persoon as emosionele kruk wat ons heel laat voel het.

Dalk is dit net so met mitiese figure, voorgeslagte en historiese figure.

“For as much as I hate the cemetery, I’ve been grateful it’s here, too. I miss my wife. It’s easier to miss her at a cemetery, where she’s never been anything but dead, than to miss her in all the places where she was alive.”
― John Scalzi, Old Man’s War

Dit is sonde! Regtig?

Sleutelwoorde

,

Die sewe doodsondes (hoogmoed, hebsug, wellus, woede, vraatsug, afguns, luiheid) het tradisioneel ‘n groot plek in ons geestelike lewe en in spiritualiteit.

Iewers is daar’ n Bybelse aanknopingspunt hiervoor. In Hennie Aucamp se versameling essays, “Sewe Sondes, Nee Meer”, verwys hy in sy boeiende voorwoord na Spreuke 6:16-19 as ‘n moontlike teks vir hierdie tradisie van doodsondes. Hy noem dat die vers wel praat van sewe sondes, maar dat hulle nie oorvleuel met die sewe sondeswat veral in die Rooms-Katolieke tradisie gelys word nie.

Maar uiteindelik het daar toe tog ‘n lys van die sewe of die “volmaakte” getal van sondes ontstaan wat geleidelik ‘n soort van amptelike lys geword het. Dis ook nie sommer net ‘n lys nie. Daar is ‘n bepaalde hiërargie, soos Aucamp tereg opmerk, met  “hoogmoed as die “grootste” sonde.

Wanneer is ‘n sonde ‘n doodsonde? Die Kategismus van die Katolieke Kerk haal pous Johannes Paulus II in dié verband aan: “Om van ‘n doodsonde te kan praat, moet drie voorwaardes tegelyk vervul word: ‘Elke sonde wat swaarwegende materie as objek het en wat begaan word met volle kennis en weloorwoë toestemming, is ‘n doodsonde” (Reconciliatio et paenitentia 17). Om ‘n doodsonde te begaan moet jy dus as doel iets ernstig het (byvoorbeeld om moord te pleeg); terselfdertyd moet jy ten volle bewus wees van die erns van dit wat jy beplan en moet jy dit ook uit vrye wil en keuse doen.

Four small circles, detailing the four last things — "Death of the Sinner", "Judgment", "Hell" and "Glory" — surround a larger circle in which the seven deadly sins are depicted: wrath at the bottom, then (proceeding clockwise) envy, greed, gluttony, sloth, extravagance (later replaced with lust), and pride, using scenes from life rather than allegorical representations of the sins. At the centre of the large circle, which is said to represent the eye of God, is a "pupil" in which Christ can be seen emerging from his tomb. Below this image is the Latin inscription Cave Cave Deus Videt ("Beware, Beware, God Sees"). Above and below the central image are inscription in Latin of Deuteronomy 32:28–29, containing the lines "For they are a nation void of counsel, neither is there any understanding in them", above, and "O that they were wise, that they understood this, that they would consider their latter end!" below.

The Seven Deadly Sins and the Four Last Things is a painting attributed to Hieronymus Bosch

Die lysie van die Sewe Doodsondes het aanvanklik vir my half laf gelyk, maar as mens kyk hoe dit op ons lewens toegepas word, maak dit eintlik sin!

Ek probeer nou dink watter van my ‘sondes’ sou geskik wees vir ‘n openbare forum, maar ek is bevrees ek gaan nie julle nuuskierigheid bevredig nie.

“Of the Seven Deadly Sins, anger is possibly the most fun. To lick your wounds, to smack your lips over grievances long past, to roll over your tongue the prospect of bitter confrontations still to come, to savor to the last toothsome morsel both the pain you are given and the pain you are giving back–in many ways it is a feast fit for a king. The chief drawback is that what you are wolfing down is yourself. The skeleton at the feast is you.”
― Frederick Buechner

Skrywers dink stories uit – Regtig?

Sleutelwoorde

, , ,

“A writer is a world trapped in a person” het Victor Hugo gesê. Mens lees dikwels dat skrywers sê die karakters het ‘n wil van hulle eie, of die storie wou geskryf wees. Die prentjie in my kop is dat daar ‘n storie vebykom in ‘n soort kollektiewe poel van stories en die skrywer steek sy hand uit en pluk die storie soos ‘n vrug wat ryp geword het in die storiepoel. Wanneer die skrywer reg is vir die storie en storie ryp is vir die skrywer, is daar ‘n magiese proses wat allerhande aardse lastighede behels soos laatnagligte, kos wat brand, gesinne se geduld wat opraak. Lesers stroom na boekbekendstellings en boekwinkels, huiwer eers maar kliek dan ferm by Amazon op Buy now with 1-click, gaan Boek-en-koek by Leonie se Graffiti, spring in die bed met Bibi of stry op Lekkerlees Boekrak.

Self sukkel ek met wederstrewige karakters op die oomblik. Gisteraand was ek ontsteld oor die wending wat die storie neem en die karakters se optrede, dit is glad nie wat ek wou skryf nie. Nou vra ek myself af, waar kom daardie wederstrewigheid en eiesinnigheid van die karakters vandaan? Is dit deel van daardie storiepoel? Is dit mense wat iewers sou kon leef?

Dikwels is dit ook daardie gedagtes wat spontaan opkom wanneer ek besig met mindless take, wat mense tref. Die strykplankgedagtes. Meestal maak ek dadelik notas daarvan (dankie tog vir Google Keep) en is soms verwonderd as ek agterna my notas lees, asof dit nie ek self is wat dit geskryf het nie.

Dieselfde gebeur met my drome. Ek droom deesdae vreemde vivid drome, wat heeltemal anders voel, asof dit werklik afspeel, op vreemde plekke met vreemde mense. Sulke drome is duidelik anders as my gewone drome, dit voel of dit uit ‘n baie dieper deel van my bewussyn kom. Daar uit die plek waar mens net onder baie diep hipnose bykom. Ek kry die gevoel dat dit my eie lewe is wat op ‘n dimensie uitspeel, dele van my lewe wat sou kon wees, gegewe klein keuses wat ek iewers langs die pad sou maak wat my lewe heeltemal in ‘n ander rigting op vreemde paaie sou stuur.

Is hierdie dalk die storiepoel waaruit skrywers tap? Ons lewens wat sou kon wees, die karakters die mense wat deel vorm daarvan?

Daar word deesdae baie navorsing gedoen oor kunsmatige intelligensie en mense soos Daniel Dennett doen navorsing oor die evolusie van bewustheid. “Dennett’s cross-disciplinary approach – encompassing neuroscience, evolutionary biology and artificial intelligence – has been widely acclaimed and helped redefine the role of the philosopher for our age.”

DinkSou daar ‘n skakel kon wees tussen hierdie storiepoel, die karakters wat skrywers manipuleer en die wêreld waarin ons in ons drome leef? Ek hoop so. Ek hoop ek leef lank genoeg dat mense soos Dennett se navorsing vir ons antwoorde bring oor hierdie vrae.

“Everything is biographical, Lucian Freud says. What we make, why it is made, how we draw a dog, who it is we are drawn to, why we cannot forget. Everything is collage, even genetics. There is the hidden presence of others in us, even those we have known briefly. We contain them for the rest of our lives, at every border we cross.”

– Michael Ondaatje

 

My hart is seer – Regtig?

Sommige mense dra hartseer soos ‘n mantel. Ander is die hele tyd bewus daarvan, maar die seer is toegevou onder die mantel, sodat almal die hele tyd herinner word aan die onnoembare seer wat hulle troetel, maar niemand ooit toelaat om te help dat daardie seer salfies op kry nie. Dis belangrik om in die geheim die seer in die geheim te bly voed, want hulle word later gedefinieer deur hulle eie seer.

Kan hartseer met humor benader word? O ja! Dit is dikwels ‘n manier om dit te verwerk.
“Oh, I wouldn’t mind, Hazel Grace. It would be a privilege to have my heart broken by you.”
― John Green, The Fault in Our Stars

Hartseer is ‘n snaakse ding. Dis goed om soms hartseer te voel as die situasie dit vereis, trane is helend en was die siel en hart skoon. Soms huil mens ook mos sommer van die skok van blydskap! Waar die hart van vol is, loop die oë van oor …

Hoe skryf jy iets as jy nie die woorde kan formuleer nie? As jy nie weet wat presies jou hartseer maak en waaroor jy huil nie? Oor onseker goed wat moontlik glad nie gaan gebeur nie? Dis mos half dom, maar dit verhoed nie dat mens soms hartseer voel nie. Solank die hartseer net nie omsit in ongelukkigheid nie, want dit verteer jouself en jy maak jouself dalk siek, sonder dat jy iets kan doen aan die situasie wat jou in die eerste plek hartseer gemaak het.

Ons het twee tannies gehad in ons kindertyd, wat altyd vertel het hoe hulle hulleself nou vir ‘n slag Dik Gehuil het, maar hulle het nooit ongelukkig gelyk as hulle dit vertel nie, inteendeel, hulle het tevrede geglimlag. Beide het rede vir hartseer gehad, beide het klein kindertjies begrawe. As kind kon ek nooit regtig die verskil tussen huil, hartseer en ongelukkigheid verstaan nie, maar nou het ek meer begrip.

Seepsteenhart2‘n Hart wat te lank deur ‘n harde kors beskerm is, word soms gebreek en dan word die sagte kern ontbloot. Dogters van Afrika leer vroeg al dat hulle self verantwoordelik is vir hulle harte, om te brei of te beskerm. Soms is ‘n hart taaier as hy self van vroeg af taai gebrei is, dat hy die houe kan vat en geen korse kan vorm nie. Tog beskerm ons iets kosbaars en breekbaars deur dit toe te draai, waarom sou ons ons harte anders benader? Hoe harder daardie kors om ‘n sagte hart, hoe makliker word dit met een hou uitmekaar gebreek. Dikwels maak ons dan die krummels bymekaar en plak dit weer met spoeg en bloed.

“In his extreme youth Stoner had thought of love as an absolute state of being to which, if one were lucky, one might find access; in his maturity he had decided it was the heaven of a false religion, toward which one ought to gaze with an amused disbelief, a gently familiar contempt, and an embarrassed nostalgia. Now in his middle age he began to know that it was neither a state of grace nor an illusion; he saw it as a human act of becoming, a condition that was invented and modified moment by moment and day by day, by the will and the intelligence and the heart.”
― John Williams, Stoner

Your body never lies

Be kind to yourself. You are all you’ve got.
(With apology to Janis Joplin)

Karina Magdalena

K is for KarinaA while back, I spoke to a friend about the phrases ‘to handle something’ or ‘to have a grip on something’ in connection with the physical ability to hold, handle, or have a grip on something as a manifestation of an emotional and psychological capability.

Another friend once told me: your body never lies. She was adamant that we have to listen to our bodies in order to keep our minds and souls healthy.

A pain in your hands or arms could be a true psychosomatic symptom of your lack of grip on life. You are no longer capable of handling things. Metaphorically, something is slipping through your fingers and you are in no position to stop the process.

I can no longer move my right arm without experiencing pain. In fact, I am in constant pain no matter what I do. I type and write through pain. My body…

View original post 407 more words

Geluk is iets binne jouself! Regtig?

Geluk is eintlik ‘n baie eensame ding. Ons mensdom is op ‘n snaakse manier tóg uitgelewer aan mekaar. Ons is nie altyd verantwoordelik vir ons eie geluk nie, geluk is nie altyd iets wat van binne jouself kom nie soos die self-help gurus graag aan ons wil voorskryf nie.

Hoeveel clichès kan in een sin soos hierdie voorkom? Happiness comes from within and is found in the present moment by making peace with the past and looking forward to the future. Hierdie woorde van Doe Zantamata kon net so wel deur ‘n word generator opgeklits gewees het.

Hierdie uitgelewerdheid aan mekaar beteken glad nie dat ons afhanklik is van ‘n ander se goedkeuring vir ons gedrag nie, dis eerder ‘n baie diep vorm van jouself deel, om onvoorwaardelik jou ondersteuning te kan gee en ook van daardie selfde persoon te kan steun vra en aanvaar. Daardie mens van wie jy kritiek kan aanvaar, wat vir jou kan lag en by wie jy kan huil, sonder oordeel, sonder enige kwaadwilligheid. By wie jy broos kan wees, maar ook jou trots kan deel.

Interafhanklikheid, uitgelewerdheid – Yin en yang, gee en neem, so gebalanseer soos lig en donker, die warm en koud in my avatar. As daardie balans versteur word, verdwyn die lig in ‘n mens se oë, jou spieël weerkaats nie meer die lig wat jy aan ander kan bied nie.

“The soul, fortunately, has an interpreter – often an unconscious but still a faithful interpreter – in the eye.”
― Charlotte Brontë, Jane Eyre

Dikwels voel ons ‘n leemte in onsself, ‘n diep verlange na iets of iemand wat jy nie ken nie. ‘n Verlange na self, jou volledige self. ‘n Verlange na die lig in jou hart wat deur jou oë skyn.

“Then love knew it was called love.
And when I lifted my eyes to your name,
suddenly your heart showed me my way”
― Pablo Neruda 

Die wind waai my naam

Soms huil die wind my naam, soms streel ‘n sagte seebries my siel. My menswees is soos die wind – jy kan dit nie sien nie, maar jy kan dit voel aan die verwoesting wat dit soms kan saai, of die sagte streling oor ‘n lyf.

Die wind bring wolke en stuur die reën, die wind waai stof maar heel my siel.

Die wind waai my naam. Soms in ‘n donker dans, soms lig en laf. Maar altyd, altyd in pas met myself.

Homer Winslow crop

Wish me well, say goodbye
I’ll never tell I saw you cry
Understand you’re not to blame
It’s just that the wind, the wind knows my name

And it’s calling me
Calling me
Calling me again

I think that you knew right from the start
There was this restlessness in my heart
It’s a feeling that I have tried to tame
But it’s hard when the wind, when the wind knows your name

And it’s calling me
Calling me
Calling me again

It’s a cruel wind that tears us apart
But a worse thing is a tired and bitter heart

So dry your eyes, no more tears
Hold me once and I’ll walk out of here
Who knows one day we’ll meet again
But don’t wait for me ‘cause the wind knows my name

And it’s calling me
Calling me
Calling me again

Yes it’s calling me
Calling me
Calling me again

Fairground Attraction – The Wind Knows My Name

Stories with strawberry jam and clotted cream

Sleutelwoorde

,

Daar is net iets aan hierdie vrou. Haar storie raak my ongelooflik diep en ek gaan luister elke moontlike geleentheid waar sy praat. Dit raak saggies aan my hart en sny diep in my siel.

Karina Magdalena

In the night of 9 February 2016, on the twelfth anniversary of my first arrival in Cape Town, I dreamt that I was in a hospital. In my dream, André died there. A few days later I came to pick up his belongings, but no one was willing to assist me. They shoved me around the place, ignoring my distress. I felt desperate, lost. I wanted to take care of his possessions but nobody was keen to help me. And then out of the blue someone offered support. I woke up, relieved.

I signed the contract for my memoir about the relationship I had with André, The Fifth Mrs Brink, that morning. Afterwards, I returned home to find that our grandfather clock had stopped working without any apparent reason. I got it going again, but both the dream and the silent clock disturbed me.

In the late afternoon, on my way…

View original post 627 more words

My huis lewe! Regtig?

Alhoewel die helfte van die gebou wat ons huis noem al ‘n middeljarige 70-jarige is wat steeds rotsvas staan, is die gedeelte waarin ons woon maar ‘n blosende bruid van 24.

Na 24 jaar, is sy ‘n lewende entiteit, ‘n entiteit was asemhaal, soms houterig kraak onder die Noordwestewind se druk en dikwels ‘n traan stort. Haar trane is taai, gommerig en drup van tyd tot tyd op die meubels of die mat. Selfs eenmaal op my sleutelbord.

Ek glo maar dat hierdie goue stukkies gom iets positiefs en lewendigs uitstraal, om ons te wys op die skoonheid in die klein dingetjies om ons. Dit het my ook bewus gemaak van die interafhanklikheid tussen mens, objek en natuur. Iewers in hierdie foto’s is daar die allefynste spinnerakkie ingeweef – Die huis se trane wat lewe onderhou.

Jou huis is ‘n refleksie van wie jy is. Dit ontbloot jou passies, jou persoonlikheid, jou verstrengeldheid en vasklou aan die verlede en jou hoop vir die toekoms. Jou huis vibreer van energie en gedy op liefde en warmte. Kyk maar wat gebeur met ‘n huis wat leeg staan. Kort voor lank verkrummel dit en sak inmekaar, sonder dat daar noodwendig fisieke skade aan gedoen word. Sou ons kon aflei dat ons eie chi (lewensenergie) daardie lewe in ons huise voed? Hoe anders bly ‘n stukkie plank aan die lewe nadat dit ‘n kwarteeu gelede iewers afgesaag is? Sou daardie plankie steeds gomtrane drup as hy in ‘n onbewoonde huis tussen stof en spinnerakke gelê het?

My religion consists of a humble admiration of the illimitable superior spirit who reveals himself in the slight details we are able to perceive with our frail and feeble mind. – Albert Einstein

Om in La La Land te leef

Sleutelwoorde

,

Mense het al meer as een maal vir my gesê ek leef in La La Land, terwyl ek myself sien as ‘n praktiese en veral pragmatiese mens. As dit as ‘n belediging bedoel was, het ek nuus vir daardie mens! Nadat ons vandag La La Land gesien het, woon ek graag daar en sien ek dit voortaan as ‘n kompliment.

La La Land was barstens toe vol kleur en klank en die musiek spoel oor jou soos groot borrels, maar daar is ‘n onderliggende melancholie. Drome en realiteite, menslike tekortkominge bly in pas met die karakters, anders as die oënskynlike vrolikheid met die kleurvolle rokkies en danspassies.

Dit was ontvlugting van die verskrikking van al die wêreldgebeure op die oomblik, maar ontvlugting terug na die realiteit. Drome het ‘n prys. Moderne sprokies het nie meer ‘n prins en prinses wat ewig en gelukkig leef nie, en die nagtegaal se klanke slaan soms dof deur.

Daar het ‘n meisietjie van omtrent 12 langs my gesit en haar so ingeleef in die storie, en kort-kort in ademlose verwondering iets vir hierdie vreemde tannie gefluister. Ek het gehoop ek kry na die fliek kans om met haar te gesels, ek sou vir haar wou sê: Werk hard en hou aan droom. Dis enetjie wat die fliek verstaan het, wat benoud was toe dinge nie loop soos sy in haar romantiese meisiekindkop saamdroom nie. Wat fluister, sy wil ook na daardie plekke toe gaan. Dit het my half hartseer gemaak om te dink hier sit ek, ek kan vir haar vertel ek was inderdaad al in Hollywood in Los Angeles CA, Parys en Boulder City NV waar die fliek afgespeel het, waar haar jong gemoed heen hunker.

Werk hard en hou aan droom, vreemde dogtertjie, ek weet jy sal eendag plekke gaan, dinge doen en beleef, teleurgestel word, maar hou aan droom en leer en leef. Ons het almal ‘n La La Land. Vind joune.

Related image

Here’s to the ones who dream, foolish as they may seem. Here’s to the hearts that ache. Here’s to the mess we make. She captured feeling, sky with no ceiling, the sunset inside with rain. Here’s to the ones who dream, foolish as they may seem. Here’s to the hearts that ache. Here’s to the mess we make. (Mia, singing)